Taproot nedir?

Taproot, Bitcoin ağının gizliliğini ve verimliliğini artırmayı amaçlayan bir yükseltmedir. Taproot, Segregated Witnesses (SegWit) 2017'de kullanıma sunulduğundan bu yana dört yıl içindeki ilk Bitcoin yükseltmesidir.

Taproot güncellemesi, BIP340 (BIP – Schnorr), BIP341 (BIP – Taproot), BIP342 (BIP – Tapscript) dahil olmak üzere üç Bitcoin İyileştirme Teklifini (BIP) kapsar. 

BIP-Schnorr, işlemleri yetkilendirmek için daha hızlı, daha güvenli ve daha az veri yoğun bir yol olan “Schnorr İmzalarını” tanıtır. BIP – Schnorr ayrıca, daha az akıllı sözleşme işlem verisini blok zincirine kaydetmek ve bazı özel işlem bilgilerini gizlemek için “MAST” adı verilen bir teknik kullanan BIP – Taproot'u da etkinleştirir. Son olarak, BIP – Tapscript, Bitcoin'i Schnorr ve Taproot teknolojisini kullanan yükseltilmiş bir işlem programlama diliyle donatır. Tapscript ayrıca geliştiricilerin gelecekteki Bitcoin yükseltmelerini daha verimli bir şekilde uygulamasına olanak tanır.

Taproot ilk olarak Ocak 2018'de Bitcoin çekirdek geliştiricisi Gregory Maxwell tarafından önerildi. Teklif geniş çapta desteklendi ve 12 Haziran 2021'de Bitcoin madencilerinin çoğunluğundan uygulama için bir fikir birliğine ulaşıldı. Taproot, 14 Kasım 2021'de 709.632 numaralı blokta etkinleştirildi.

Taproot yükseltmesinin önemini anlamak için, Bitcoin işlemlerinin bugün nasıl işlendiğini bilmek gerekir. Bitcoin cüzdanları, cüzdanda tutulan fonlara erişmek için hem bir "hesap numarası" hem de bir "şifre" gerektiği geleneksel banka hesaplarına benzer şekilde işlev görür. Kullanıcılar bir cüzdan oluşturduğunda, bitcoin gönderip almalarını sağlayan benzersiz bir kriptografik anahtar çifti – bir genel ve bir özel – oluştururlar. Genel anahtar "hesap numarası" gibi, özel anahtar ise "şifre" gibi davranır.

Özel anahtarlar, işlemleri doğrulamak ve coinlerin dağıtımını sağlamak için kriptografik bir imza oluşturabilir, böylece kötü niyetli kişilerin coinleri çalmasını veya fonları başka şekilde kötüye kullanmasını engeller.

İşlem ayrıntılarından ve özel anahtardan türetilen kriptografik bir imza, işlemi yürütmek ve doğrulamak için gereklidir. Herkes bu imzayı blok zincirinde görebilir ve bağımsız olarak orijinalliğini doğrulayabilir.

Taproot yükseltmesi üç BIP uygular:

BIP340 – Schnorr imzası teknolojisi, daha küçük, daha güvenli ve esnek bir kriptografik imza türü uygular. Ayrıca, çoklu imza işlemlerinin (birden fazla tarafın tek bir işlemi onayladığı) ve akıllı sözleşmelerin (bir işlemi yürütmek için önceden belirlenmiş koşulların karşılanması gereken) standart, tek imzalı bir işlemle aynı miktarda veriyi Bitcoin blok zincirine kaydetmesini sağlayan “anahtar toplama” adı verilen bir teknik sunar. Schnorr İmzaları ile, ilgili tüm katılımcıların tüm genel anahtarları ve imzaları yerine, tek bir toplanmış genel anahtar ve tek bir toplanmış imza kaydedilir. Sonuç, bir işlemin tek veya birden fazla onaylayıcı içerip içermediğini gözlemcilerin çözemediği daha hafif bir blok zinciri yüküdür. Schnorr imzalarının, Bitcoin'in başlangıcından beri kullandığı Elliptic Curve Digital Signature Algorithm (ECDSA) adlı kriptografi algoritmasıyla geriye dönük uyumlu olduğunu belirtmek gerekir. Bu, borsalar, saklayıcılar ve cüzdanlar gibi hizmet sağlayıcıların zamanla yükseltmeye katılmasını sağlar.

BIP341 – Taproot, en son Bitcoin yükseltmesi olan SegWit'in gizlilik yenilikleri üzerine inşa edilmiştir ve Merklized Alternative Script Trees (MAST) uygular. Bu, bir akıllı sözleşme işleminin yalnızca yürütülen koşullarının blok zincirine kaydedilmesine izin verir, diğer tüm olası sonuçların tam ayrıntıları yerine. Merkle ağaçları, tüm seti ifşa etmek zorunda kalmadan bir sette verinin var olduğunu kanıtlamanın bir yolu olarak kriptografide yaygın olarak kullanılır. Yalnızca yürütülen işlemin ayrıntılarını ifşa ederek, Taproot Bitcoin kullanıcılarına daha fazla gizlilik sunar. Taproot ile, zinciri denetleyenler, hangi cüzdan türünün kullanıldığı gibi hassas özel bilgiler içerebilecek yürütülmemiş işlem koşullarını veya sonuçlarını göremezler. MAST ayrıca, yürütülmemiş işlem bilgileri artık blok zincirine kaydedilmediği için daha fazla ölçeklenebilirlik, işlem hacmi ve verimlilik sağlamalıdır. 

BIP342 – Tapscript, yükseltmeye katılanlar için Schnorr İmzalarını ve Taproot teknolojisini barındırmak amacıyla bitcoin işlem parametrelerini yazmak için kullanılan Script kodlama dilini günceller. Tapscript ayrıca, yeni opcode türlerinin (işlem talimatları) daha sorunsuz bir şekilde tanıtılmasına izin vererek Bitcoin'e gelecekteki güncellemeleri uygulamayı kolaylaştıracaktır.

Bu yükseltmenin tam etkisi, daha fazla hizmet sağlayıcının teknolojiyi benimsemesiyle önümüzdeki yıllarda kanıtlanacak olsa da, Taproot'un kademeli iyileştirmelerinin Bitcoin'in uzun vadeli yaşayabilirliği için önemli olması bekleniyor.

Taproot'un gizlilik ve verimlilik faydaları aynı madalyonun iki yüzüdür. Blok zincirine daha az işlem bilgisi kaydedilerek, Bitcoin'in herkese açık defterini kontrol eden herkes için daha az işlem verisi mevcut olur. Daha az veri kaydetmek, her blokta daha fazla işlem için alan yaratır, bu da ücretleri azaltmalı ve işlem hacmini artırmalıdır.

Taproot ayrıca Bitcoin'de daha fazla akıllı sözleşme esnekliğinin kapılarını açar. Karmaşık akıllı sözleşmelerin diğer blok zinciri ağlarında yıllardır oluşturulması ve uygulanması kolay olsa da, Taproot'un Bitcoin ağında Merkezi Olmayan Finans (DeFi)'ı hızlandırmak için gereken teknik temeli atması bekleniyor. Taproot'un uygulanmasıyla Bitcoin, on binlerce imza sahibiyle devasa akıllı sözleşmelere ev sahipliği yapabilirken, tüm katılımcıları gizleyebilir ve tek imzalı bir işlemin boyutunu koruyabilir.

Taproot yükseltmeleri, Lightning Network'ün daha verimli ve hızlı bir şekilde ölçeklenmesini de sağlamalıdır. Bazıları, Taproot'un Lightning Network ile birleştiğinde, bitcoin'in “değer deposu” olmaktan “değişim aracı” olmaya doğru ilerleyeceğine ve bitcoin'i gerçek bir eşler arası dijital nakit olarak daha da doğrulayacağına inanıyor.

Taproot'un Bitcoin'e getirdiği yükseltmeler önemli olsa da, Taproot'un en önemli ve en uzun süreli etkisinin ne olduğu değil, nasıl uygulandığı olacağı tartışılabilir. Dört yıl önce Bitcoin Cash'in yaratılmasına yol açan kötü şöhretli blok boyutu savaşlarından bu yana Bitcoin protokolüne yapılan ilk büyük güncelleme olarak Taproot, BIP'lerin önümüzdeki yıllarda fikir aşamasından uygulamaya nasıl gelişeceğine dair operasyonel temeli muhtemelen oluşturacaktır.

Taproot yükseltmesi hakkında daha fazla bilgi edinmek ister misiniz? Kraken Intelligence'ın “Taproot Primer – An Upgrade for the Ages” belgesini indirin.

Artık bir sonraki adımı atıp bitcoin satın almaya hazırsınız!