Cardano (ADA) Nedir?

Cardano, merkeziyetsiz uygulamaların (dApp'ler) güvenli geliştirilmesi için tasarlanmış bir Layer 1 blockchain'idir.

Cardano; merkeziyetsiz finans (DeFi), NFT'ler, ödemeler ve oyun dâhil olmak üzere çeşitli kullanım alanlarına hizmet etmektedir.

Cardano, blockchain'deki değişikliklerin ağa işlenmeden önce dikkatli bir incelemeden geçirilmesini sağlayarak hakemli araştırmalara vurgu yapmaktadır.

Cardano'nun temel yeniliği, ağının ölçeklenebilirliğini artıran iki katmanlı mimarisidir. Ouroboros adı verilen bu benzersiz Proof of Stake (PoS) protokolü, Cardano'nun ölçeklenebilirlik, güvenlik ve sürdürülebilirliği dengelemesine yardımcı olur. 

Cardano’nun yerel token'ı ADA, bir altyapı token'ı olarak sınıflandırılır. Bu tür projeler, blockchain'lerinin (bu durumda Cardano) ve dApp'lerinin işlevselliğini, verimliliğini ve güvenliğini artırmaya odaklanır. 

Daha spesifik olarak Cardano, Layer 1 token kategorisine girer ve Cardano blockchain'inde mevcut olan çeşitli hizmetlerin kullanımından kaynaklanan ağ işlem ücretlerini karşılamayı amaçlar. ADA, bilgilerin blockchain ağına doğru bir şekilde kaydedilmesini sağlamak için stake edilebilir. 

Ek olarak ADA, sahiplerinin Cardano ağının geleceğini şekillendirecek stratejik kararlar üzerinde oy kullanmalarına olanak tanıyan bir governance token olarak hizmet eder.

Kraken, kullanıcıların ADA ve 250'den fazla başka türde kripto para birimi alıp satmasına olanak tanır.

Cardano’s blockchain, bilgileri ve işlemleri verimli bir şekilde işlerken aynı zamanda merkeziyetsiz ve güvenli kalmasını sağlayan benzersiz bir tasarım kullanır. Bu şekilde, güvenlik, ölçeklenebilirlik ve merkeziyetsizlik dengesini sağlamaya yönelik blockchain üçlemesini çözmeyi amaçlar. 

Cardano ayrıca merkeziyetsiz uygulamaların (dApps) kullanımını sağlayan akıllı sözleşme işlevselliğini entegre eder. 

Cardano'nun ana bileşenleri şunlardır:

• İki katmanlı mimari: Cardano, blockchain'ini iki katmana ayırır: ADA içeren işlemleri yönetmek için Cardano Settlement Layer (CSL) ve akıllı sözleşmeleri ve dApp'leri barındırmak için Cardano Computation Layer (CCL). Bu ayrım, Cardano ağındaki işlemlerin ve bilgilerin daha esnek ve verimli bir şekilde işlenmesini sağlar.

• Ouroboros PoS protokolü: Ouroboros, işlemleri ve bilgileri merkezi bir otoriteye bağlı kalmadan doğru bir şekilde işlemesini sağlayan Cardano blockchain'inin önemli bir özelliğidir. Özel bir Proof of Stake konsensüs mekanizması olan Ouroboros, Cardano blockchain'ine kaydedilen bilgiler üzerinde ağ konsensüsünü sağlamanın güvenli ve verimli bir yolunu sunar.

• Staking ve delegasyon: ADA sahipleri, token'larını stake ederek ağ yönetimine katılabilir ve ödüller kazanabilirler. Staker'lar kendi staking havuzlarını işletebilir veya ADA'larını diğer doğrulayıcılara devredebilirler. Çoğu PoS blockchain'i gibi Cardano da, stake ettikleri ADA miktarına göre yeni işlem blokları üretmek için doğrulayıcıları seçer. Bu, Cardano'nun minimum enerji tüketimiyle daha hızlı işlem yapılmasını sağlamasına yardımcı olur.

• Daedalus cüzdanı: Cardano’nun resmi kripto cüzdanı, ADA kripto para birimi ve Cardano ağındaki diğer token'lar için güvenli, çok platformlu bir cüzdan sunar. Kullanıcıların ADA varlıklarını yönetmelerine, tam bir düğüm çalıştırmalarına ve ağın staking'ine katılmalarına olanak tanır.

• Plutus: Merkeziyetsiz uygulamaların geliştirilmesini sağlayan bir akıllı sözleşme platformudur. Plutus, geliştiricilere gelişmiş, verimli ve güvenli dApp'ler oluşturmaları için araçlar ve güvenli bir ortam sağlar.

• Yönetişim: Cardano, ADA sahiplerinin protokol yükseltmeleri ve platformun geleceğini şekillendiren değişiklikler üzerinde oy kullanabildiği merkeziyetsiz bir yönetişim modeli kullanır. Bu, platformun geliştirilmesinin ve gelecekteki yönünün topluluk odaklı olmasını sağlar.

• Birlikte çalışabilirlik ve yan zincirler: Cardano, ana Cardano blockchain'ine bağlı ayrı blockchain'ler olan yan zincirler aracılığıyla zincirler arası birlikte çalışabilirliği sağlamayı hedefler. Bu, Cardano ve diğer blockchain'ler arasında varlık transferlerinin sorunsuz bir şekilde yapılmasına olanak tanır.

Cardano'nun başlıca yenilikleri, iki katmanlı mimarisi ve ağının ölçeklenebilirliğini artırmaya yardımcı olan Ouroboros konsensüs mekanizmasıdır.

Ayrıca Cardano, ağını sıfırdan geliştirmek ve ilerlemesini sağlamak için araştırmaya dayalı bir yaklaşım benimser. Geliştirilmesine yardımcı olmak için dünyanın dört bir yanından önde gelen kriptograflar dahil edilmiştir.

Cardano, her biri bir dizi kod sürümü aracılığıyla belirli işlevleri sunmaya odaklanan beş farklı döneme ilerlemeyi amaçlar: 

• Byron – Ouroboros'u tanıtan blockchain'in ana ağ sürümü.

• Shelley – Düğüm işletimini belirli bir azınlıktan tüm topluluk üyelerine açtı.

• Goguen – Akıllı sözleşme işlevselliği ekledi ve geliştiricilerin dApp'ler oluşturmasına olanak tanıdı.

• Basho – Blockchain'in ölçeklenebilirliğine ve birlikte çalışabilirliğine odaklanmak için yan zincirler ekledi.

• Voltaire – Ağ katılımcılarının blockchain'in gelişimini etkilemesine olanak tanımak için oylamayı tanıttı. Bu son dönem, Cardano'yu herhangi bir tekil varlıktan bağımsız, kendi kendine yeten bir blockchain ekosistemi haline getirecektir.

Cardano, eski blok zinciri sistemlerinde yaygın olan ölçeklenebilirlik, birlikte çalışabilirlik ve sürdürülebilirlik sorunlarını çözmeyi hedeflemektedir. 

Bitcoin ve Ethereum gibi blok zincirleri, gelişimlerinin ilk aşamalarında, Proof of Work (PoW) mutabakat mekanizmaları nedeniyle yüksek işlem ücretleri, yavaş işlem süreleri ve önemli enerji tüketimi gibi zorluklarla karşılaştı. Ayrıca, bu platformlardan bazılarının yükseltilebilirlik ve zincirler arası iletişim konularında sınırlamaları bulunmakta olup, bu durum blok zincirinin yaygın olarak benimsenmesini ve daha gelişmiş merkeziyetsiz uygulamaların (dApps) geliştirilmesini engellemektedir.

Cardano, bu sorunları Ouroboros PoS mutabakat mekanizması aracılığıyla çözmek amacıyla oluşturuldu. PoS'un bu benzersiz adaptasyonu, geleneksel PoW sistemlerine kıyasla enerji tüketimini önemli ölçüde azaltır. Ayrıca, ölçeklenebilirliği artırmak ve daha kolay yükseltmeler ile bakımı sağlamak için mutabakat katmanını hesaplama katmanından ayıran katmanlı bir mimari tanıttı. 

Ayrıca, Cardano'nun birlikte çalışabilirlik odaklı yaklaşımı, farklı blok zincirleri arasında sorunsuz iletişimi ve işlemleri kolaylaştırmayı hedeflemektedir. Bu sorunları ele alarak, Cardano, dApps ve akıllı sözleşmeler geliştirmek için daha sürdürülebilir, ölçeklenebilir ve birlikte çalışabilir bir platform sağlamayı amaçlamaktadır. Cardano'nun hedefi, blok zinciri teknolojisini çeşitli sektörler ve kullanım durumları için daha erişilebilir ve kullanılabilir hale getirmektir.

ADA, Cardano ağında işlem ücretlerini ödemek ve staking yoluyla blok zinciri ağının güvenliğini sağlamaya yardımcı olarak ödüller kazanmak için kullanılabilen Cardano'nun yerel kripto para birimidir.

ADA satın almak istenebilecek bazı nedenler şunlardır:

• Protokol yönetimine katılma: ADA, topluluğun protokollerinin karar alma süreçlerine aktif olarak katılımını sağlamak için kullanılır ve proje yönetimine daha demokratik ve kapsayıcı bir yaklaşım sunar. 

• ADA stake etme: Staking, ADA sahiplerinin işlem doğrulama sürecine aktif olarak katılarak potansiyel ödüller kazanmasını sağlar. 

• İşlem ücretlerini ödeme: Bu ücretler, doğrulayıcıları işlemleri işleme ve doğrulama çalışmalarından dolayı ödüllendirir.

• Değer transferi: ADA, diğer kullanıcılara bir değişim aracı olarak veya Cardano ağı üzerinde değer transfer etmek için gönderilebilir.

Charles Hoskinson ve Jeremy Wood, Cardano'yu 29 Eylül 2017'de başlattı.

Charles Hoskinson

• Unvan: Cardano kurucu ortağı, IOG CEO'su

• Profesyonel Geçmiş/Nitelikler: Cardano'yu kurmadan önce Hoskinson, Ethereum'un erken gelişiminde yer aldı ve projenin ilk CEO'su olarak görev yaptı. Matematik, kriptografi ve bilgisayar bilimi alanındaki geçmişi, Cardano'nun güvenli ve ölçeklenebilir bir blockchain oluşturma vizyonu için çok önemliydi. 

• Temel Katkıları: Hoskinson'ın Cardano ile odaklandığı nokta, merkeziyetsiz uygulamalar ve akıllı sözleşmeler oluşturmayı desteklemek için hakemli araştırmalara ve yüksek güvenceli geliştirmeye dayalı güçlü bir temel sağlamaktı.

Jeremy Wood 

• Unvan: Cardano kurucu ortağı, IOG Baş Strateji Sorumlusu

• Profesyonel Geçmiş/Nitelikler: Wood daha önce Ethereum Vakfı'nda yönetici asistanı olarak çalıştı ve burada Hoskinson ile tanıştı. Birlikte, daha önceki ağların sınırlamalarını aşabilecek bir blockchain inşa etme vizyonuyla IOHK'yı (şimdiki IOG) kurmak için Ethereum'dan ayrıldılar.

• Temel Katkıları: Jeremy Wood, Cardano'nun yönünü ve stratejisini şekillendirmede önemli bir rol oynamıştır. Wood'un katkıları, Cardano'nun araştırma odaklı yaklaşımını ve sürdürülebilirlik ile ölçeklenebilirliğe olan bağlılığını oluşturmada etkili olmuştur.

Cardano çeşitli kuruluşlar tarafından desteklenmektedir:

• Cardano Vakfı: Cardano ekosistemini ve topluluğunu desteklemeye adanmış bağımsız bir kuruluştur. Vakıf; benimsenmeyi artırmaya, mevzuatı ve ticari standartları şekillendirmeye, küresel Cardano topluluğunu büyütmeye, paydaş hesap verebilirliğini sağlamaya ve ortaklıkları kolaylaştırmaya odaklanmaktadır.

• IOG (Input Output Global): Cardano platformunu 2020'ye kadar tasarlamak, inşa etmek ve sürdürmek üzere sözleşmeli araştırma ve geliştirme şirketidir. IOG, Cardano'nun bilimsel araştırmasına ve teknik gelişimine odaklanmaktadır.

• Emurgo: Cardano'nun girişim koludur ve Cardano ekosistemi üzerine inşa edilen ticari uygulamaları geliştirmekten sorumludur. Emurgo, işletmeleri Cardano blockchain'ine entegre etmek ve Cardano'nun benzersiz özelliklerini kullanabilecek projeler geliştirmek için çalışır.

Cardano'nun gelişimi, halka açık finansman turları yerine ağırlıklı olarak IOG ve ortakları tarafından finanse edilmiştir. Finansman turlarına ilişkin belirli ayrıntılar, ICO'lar veya risk sermayesi aracılığıyla finanse edilen projelerdeki gibi halka açık değildir.

Cardano'nun geliştirilmesi için ayrılan fonlar, akademik olarak hakemli ve kanıta dayalı yöntemlerle inşa edilmiş bir blockchain platformu oluşturmaya odaklanarak araştırma ve geliştirme için yoğun bir şekilde kullanılmıştır. Bu, akademik araştırma finansmanını, Cardano protokolünün geliştirilmesini ve ADA kripto para birimi ile Cardano platformunun benimsenmesini artırmak için topluluk oluşturma ve pazarlamaya yapılan yatırımı içerir.

Cardano'nun maksimum arz sınırı 45.000.000.000 ADA'dır.

Cardano'nun 25,927 milyar tokenlik ADA token dağıtımı, Eylül 2015'ten Ocak 2017'ye kadar süren ilk satış dönemi boyunca gerçekleşti ve aşağıdaki gibi dağıtıldı:

• Halka Arz: ADA tokenlerinin bir kısmı, uzun süreli bir ilk satış aracılığıyla halka satıldı.

• IOHK, Emurgo ve Cardano Vakfı: ADA tokenlerinin bir kısmı, Cardano'nun geliştirilmesi ve tanıtımının arkasındaki üç kuruluşa tahsis edildi. IOHK 2,46 milyar ADA, Emurgo 2,07 milyar ADA ve Cardano Vakfı 648 milyon ADA aldı.

ADA, Ouroboros PoS sistemini kullanarak staking süreci aracılığıyla dolaşıma girer. İşte çıkarma sürecine ilişkin basitleştirilmiş bir genel bakış:

• Staking ödülleri: Staking ödülleri her epoch'ta (yaklaşık her 5 günde bir) üretilir ve staker'lara ve havuz operatörlerine dağıtılır. Bu süreç, ağ katılımını ve güvenliğini teşvik eder.

• Hazine ve Voltaire aşaması: İşlem ücretlerinin ve kullanılmayan staking ödüllerinin bir kısmı Cardano hazinesine yönlendirilir. Gelecekteki protokol yükseltmeleri, ağ gelişimini sürdürülebilir bir şekilde finanse etmek için daha resmi bir enflasyon takvimi sunabilir.

ADA arzı, staking ödülleri aracılığıyla genişler ve toplam arz 45 milyar ADA ile sınırlandırılmıştır. Bu sistem, ADA ödüllerinin dağıtımının ağ güvenliğini ve katılımını desteklemesini sağlar.

Kripto para dünyasına dalmaya hazır mısınız?

Bugün ücretsiz bir Kraken hesabı açın ve Cardano (ADA) ile yolculuğunuza başlayın!