Internet Computer Protokolü Nedir? (ICP)

• Internet Computer Protocol, merkeziyetsiz Web3 hizmetlerini etkinleştirmek için hızlı ve verimli bir blok zinciri sunar.
• ICP, Internet Computer ağının yönetişimini kolaylaştırmak ve ağ katılımcılarını ödüllendirmek için kullanılan yerel yardımcı program tokenidir.
• Internet Computer, platformunu çalıştırmak için zincir anahtarı kriptografisi gibi yenilikçi teknolojiler kullanır.

Internet Computer Protocol, hesaplama ve veri depolamaya daha fazla verimlilik, hız ve merkeziyetsizlik getirmeyi amaçlayan bir blok zinciri ağıdır. Proje, geleneksel İnternet ile ilişkili hizmetlerin tekelleşmesi, zayıf sistem güvenliği ve kişisel verilerin kötüye kullanılması gibi eksiklikleri gidermeyi amaçlamaktadır. 

Internet Computer'ı diğer blok zinciri ağlarından ayıran üç özellik:

1. Basitleştirilmiş bir kullanıcı arayüzü sayesinde herkes blok zinciri platformunda merkeziyetsiz bir uygulama (dApp) oluşturabilir.
2. ICP, merkezi veri sunucuları tarafından sürdürülen bir bulut yerine bağımsız taraflarca kurulan özel donanımlara sahip merkeziyetsiz bir ağ üzerinde çalışır. 
3. Blok zinciri, işlemleri hızlı bir şekilde işler ve bu özelliğiyle işlemleri tamamlaması 30 dakika veya daha uzun sürebilen diğer kripto para birimlerinden ayrılır.  

Internet Computer ağının yerel yardımcı program tokeni ICP, ağın yönetişimini kolaylaştırmak, hesaplamaları gerçekleştiren düğümleri telafi etmek ve ekosistemine katılımları için katılımcıları ödüllendirmek için kullanılır.
 

Internet Computer blok zinciri, 2015 yılında Dominic Williams tarafından kurulan DFINITY projesi tarafından geliştirilmiştir.

DFINITY Vakfı, kuluçka döneminden sonra projenin Ar-Ge çalışmalarını büyütmek amacıyla Ekim 2016'da İsviçre'de kuruldu. Vakıf, ilk olarak Şubat 2017'de halka açık bir ICO aracılığıyla fon topladı.

Daha sonra 2018'de, tanınmış yatırımcılardan 150 milyon dolardan fazla para toplayan birkaç finansman turu düzenlendi.

DFINITY Vakfı, bir araştırma merkezi işlettiği Zürih'te bulunmaktadır. Vakfın Kaliforniya'da başka bir merkezi ve çok sayıda uzaktan çalışan ekibi bulunmaktadır.

Internet Computer Protocol, Web3 hizmetlerinin merkeziyetsizliğini sağlamak için kullanılan bir “dünya bilgisayarı” oluşturmak üzere özel cihazlardan oluşan bağımsız bir ağı birbirine bağlar.

Web3 platformları, geleneksel sosyal ağlarda bulunan gizlilik sorunlarını çözmek için Internet Computer blok zincirinden yararlanabilir. Bu geleneksel ağlar, kullanıcılar için çok sayıda gizlilik sorunu yaratır, hassas bilgileri şirketlerle paylaşır ve üyeleri reklamlarla boğar. Kullanıcılardan bu platformlara kaydolurken genel hüküm ve koşulları kabul etmeleri istenebilir, ancak bunları etkileyemezler.

Internet Computer blok zinciri üzerine kurulu merkeziyetsiz sosyal ağların kullanıcıları, telefonlarındaki Face ID veya dizüstü bilgisayarlarındaki parmak izi sensörü gibi güvenlik özelliklerini kullanarak bu platformlara kriptografik olarak giriş yapabilirler. Ayrıca dosyaları depolayabilir ve medyayı web hızında paylaşabilir veya NFT'leri ve kripto para birimlerini, örneğin bitcoin gibi, sohbet mesajları aracılığıyla anında transfer edebilirler. Bu hizmetler, diğer kullanıcıları yönlendiren veya içerik denetimi gibi görevlerde yardımcı olanlara bir yönetim DAO'sundan yönetişim tokenleri airdrop yaparak kullanıcılarını kısmi sahipler ve ekip üyeleri haline getirebilir.

Bu tür hizmetler bugün Internet Computer blok zinciri üzerinde inşa edilmektedir ve bu blok zinciri, en zorlu Web3 hizmetlerini bile barındırabilecek bir dünya bilgisayarı rolünü üstlenmektedir. 

Internet Computer blok zinciri, geliştiricilerin merkezi, güvensiz, sansüre tabi ve genellikle güvenilmez olan bulut bilişim hizmetleri, veritabanları ve web sunucuları gibi geleneksel bilgi teknolojilerine (BT) güvenmek zorunda kalmadan çevrimiçi hizmetler oluşturmasına olanak tanıdığı için tam merkeziyetsizliği sağlar.

Internet Computer üzerinde oluşturulan çevrimiçi hizmetler, geleneksel BT'nin yardımı olmadan çalıştığı için tamamen merkeziyetsizdir.

Geliştiriciler, web ve diğer blok zincirleriyle köprüler olmadan etkileşim kuran “canister” adı verilen akıllı sözleşme yazılımlarını kullanarak hizmetler oluşturur. Canister'lar, geleneksel BT ile karşılaştırılabilir bir verimlilikle ölçeklenebilir ve çalışabilir.

Diğer blok zinciri ekosistemleri kullanılarak Web3 hizmetleri oluşturulduğunda, kullanılan geleneksel BT, daha verimli merkeziyetsiz veri depolama ve işleme sağlayabilen Internet Computer akıllı sözleşmeleriyle değiştirilebilir.

Geliştiriciler, diğer blok zinciri hizmetlerini genişletebilir ve SocialFi, GameFi ve metaverse Web3 hizmetleri, kendi web deneyimlerine hizmet eden DeFi rayları ve Internet Computer akıllı sözleşmelerini kullanarak kurumsal sistemler oluşturabilir.

Bugün Internet Computer, modern bir sosyal ağı yardımsız barındırabilir ve sunabilir.

Internet Computer'da, akıllı sözleşmeler kendi hesaplamaları için ödeme yapar (diğer adıyla “ters gaz”). 

Kullanıcılar, blok zinciriyle birden çok kez şeffaf bir şekilde etkileşim kurmalarına olanak tanıyan çevrimiçi hizmetlerle oturumlar oluşturabilir. Internet Identity, kullanıcıların telefonlarındaki Face ID veya dizüstü bilgisayarlarındaki parmak izi sensörü gibi kişisel cihazlarına yerleşik güvenlik özelliklerini kullanarak kriptografik olarak kimlik doğrulaması yapmalarını ve oturumlar oluşturmalarını sağlar.

Topluluk DAO'ları, hizmetleri tamamen blok zincirinden kontrol edebilir ve geliştiricilerin önerdiği özellik güncellemelerini ve yapılandırmalarını uygulayabilir. Bu, hizmetleri daha da merkeziyetsizleştirir, güvenliği artırır ve bu hizmetlerin protokoller olarak otonom bir şekilde çalışmasına izin vererek geliştiricileri düzenleyicilerden korur.

Web3 hizmetleri, son kullanıcılara topluluk DAO'larından yönetişim tokenleri ile ödül verebilir — örneğin, içerik denetimine yardımcı olurlarsa veya yeni kullanıcıları yönlendirerek hizmeti savunurlarsa — onları sahipleri ve ekibin bir parçası haline getirerek viral büyümeyi destekler.

Internet Computer, Internet Computer Protocol tarafından oluşturulmuştur ve ana tokeni ICP olarak adlandırılır.

ICP tokeninin üç ana faydası vardır. İlk olarak, ICP, akıllı sözleşmeler hesaplama yaptığında onları beslemek için kullanılan döngülerin bir kaynağını sağlar. ICP, yakılan döngülere dönüştürüldüğünde, deflasyonist bir mekanizma oluşturarak ortadan kalkar. 

İkinci olarak, ICP, Internet Computer blok zincirini kontrol eden Network Nervous System DAO'sunda oy kullanan nöronlar oluşturmak için stake edilebilir. Oy kullanan nöronlar, yönetişime katılan kullanıcılar için ödüller üretir. Üçüncü olarak, ICP, kullanıcıların Web3 hizmetleri tarafından yürütülen merkeziyetsizleştirme satışlarına yatırım yapmalarına izin vererek bir değer deposu rolünü oynar.

Internet Computer blok zinciri, internetin özel ağ yönlendiricileri üzerinde çalıştığı gibi, özel “düğüm makinelerinden” oluşan bağımsız bir ağ üzerinde çalışır. Düğüm makineleri, dünya çapındaki bağımsız düğüm sağlayıcıları tarafından otonom veri merkezleri kullanılarak çalıştırılan standartlaştırılmış donanımlardır.

Düğümler, ICP olarak da bilinen Internet Computer Protocol'ü kullanarak internet üzerinden birbirine bağlanır. ICP protokolünü kullanarak düğümler, halka açık bir Dünya Bilgisayarı olarak işlev gören Internet Computer blok zincirini oluşturur.

ICP, “zincir anahtarı kriptografisi” adı verilen yeni bir kriptografi çerçevesini içerir. Bu, blok zincirlerinin genel “zincir anahtarları” oluşturmasını ve ardından dağıtılmış özel anahtar materyali kullanarak mesajları imzalamasını mümkün kılar. 

Zincir anahtarı kriptografisi, bağlı cihazların Internet Computer blok zincirinden gelen eserlerin orijinalliğini doğrulamasına izin vermek için tek bir genel anahtar kullanır. Bu, küçük eserleri bile doğrulamak için büyük miktarda veri gerektiren geleneksel blok zincirlerinden farklıdır.

Internet Computer, birden çok “alt ağ blok zinciri” oluşturur. Alt ağlar, kapasitelerini artırmak için birbirleriyle entegre olabilen ağ üzerinde bulunan bağımsız blok zincirleridir. Bunlar, akıllı sözleşmelere şeffaf olmaları ve tek bir sınırsız blok zinciri oluşturmak için birleştirilmeleri anlamında gerçek alt ağlardır. Bu, alt ağların interneti nasıl genişlettiğine benzer, ancak interneti kullanan uygulamalar için görünmezdir. 

Alt ağ blok zincirleri, uygulamaların yerel bir düğüme ihtiyaç duymadan onlarla güvenli bir şekilde etkileşim kurmasına olanak tanıyan yeni bir konsensüs sistemi ve kriptografik çerçeve kullanır. Uygulamalar, etkileşimleri sırasında değiş tokuş edilen mesajlardaki zincir anahtarı imzasını kolayca kontrol edebilir. Geçerli bir mesaj, blok zincirinden gelen mesajın kurcalanmadığını değil, aynı zamanda alt ağ blok zincirinin doğru çalıştığını ve bozulmadığını da gösterir. 

Internet Computer ağı, Network Nervous System (NNS) adı verilen gelişmiş bir DAO'yu çalıştıran ana bir alt ağ blok zinciri tarafından kontrol edilir. Bu DAO, düğümlere ağı nasıl yapılandıracaklarını talimat verir. Düğümler, NNS alt ağının zincir anahtarı her zaman sabit olduğundan, talimatların geçerli zincir anahtarı imzasını kontrol ederek gerçek olduğunu anlayabilir.

NNS, düğümlere alt ağ blok zincirleri oluşturmak için birleşmelerini talimat verir. Kriptografinin çalışma şekli nedeniyle, düğümler zincir anahtarlarını değiştirmeden herhangi bir zamanda alt ağlara eklenebilir ve çıkarılabilir.

Alt ağ blok zincirleri, birbirlerinin durumlarının kopyalarına ihtiyaç duymadıkları için, mesajları doğrudan değiş tokuş ederler ve ağ, kapasitesini artırmak için yeni alt ağlar ekleyebilir. 

Bir uygulamanın, ağdaki herhangi bir noktayla etkileşim kurmak için yalnızca NNS alt ağının zincir anahtarını bilmesi gerekir, çünkü NNS, alt ağlar tarafından kullanılan zincir anahtarlarını imzalar ve alt ağlar, zincir anahtarlarının NNS tarafından imzalandığına dair kanıtları imzalarıyla birlikte içerir.

Etkileşimli web içeriği bir tarayıcı içinde çalışırken, Internet Computer tarafından barındırılan “canister” akıllı sözleşmeleri tarafından sunulan içerik ve yanıtlardaki zincir anahtarı imzalarını doğrular.

Canister akıllı sözleşmeleri, WebAssembly bayt kodu ve içinde çalıştığı kalıcı bellek sayfalarından oluşan yazılım “aktörleridir”. Bu, birden çok akıllı sözleşmenin tek bir alt ağ üzerinde paralel olarak deterministik bir şekilde çalışmasına olanak tanır.

Canister akıllı sözleşmeleri çok güçlüdür ve her şeyi inşa etmek için kullanılabilir. Örneğin, çok bloklu işlemler (hesaplamalar) mümkündür, ayrıca blok zinciri tarafından periyodik olarak otomatik olarak çağrılan daemon akıllı sözleşmeleri de vardır.

Yeni bir gelişme, protokolün zincir anahtarı kriptografi çerçevesinin, akıllı sözleşmelerin diğer blok zincirlerindeki hesapları yönetmesine ve işlemleri imzalamasına izin verecek şekilde genişletilmesidir. Örneğin, Internet Computer akıllı sözleşmeleri bitcoin adresleri oluşturabilir ve bitcoin gönderip alabilir, bu da Bitcoin ağı için yerel DeFi sistemleri oluşturmayı mümkün kılar.

Başka bir uygulama, Ethereum için merkeziyetsiz web deneyimleri oluşturmak olacaktır. Internet Computer akıllı sözleşmeleri, Ethereum işlemlerini oluşturabilir ve imzalayabilir, ardından HTTP dış çağrılarını kullanarak sonuçları sorgulayabilir. 

Yatırımcılar, daha hızlı işlem tamamlama süresi ve teorik olarak sonsuz kapasiteye sahip bir blok zinciri platformu oluşturma hedefi nedeniyle Internet Computer'ı cazip bulabilirler. 

ICP'nin DeFi ve akıllı sözleşme uygulamalarından tokenize edilmiş internet hizmetlerine ve web sitelerine kadar her ölçekteki uygulamayı barındırma yeteneğine sahip modern bir internet inşa etme hedefi, ICP'yi portföylerine eklemek isteyenler için de ilgi çekici olabilir.

Ek olarak, geliştiriciler ve yatırımcılar, merkezi büyük teknoloji şirketlerinin yerini alma potansiyeline sahip ürün ve hizmetler sunacak açık internet hizmetleri oluşturmak için ICP platformunu çekici bulabilirler. 

Bir sonraki adımı atmaya hazırsanız ve biraz Internet Computer Protokolü (ICP) satın almak istiyorsanız, aşağıdaki düğmeye tıklayın!