DeFi ile neler yapabilirsiniz?

Merkeziyetsiz finans veya DeFi, internet bağlantısı olan herkesin hızla büyüyen, izinsiz ve açık finansal ürünler ekosistemine erişmesini sağlar.

Bu ürünlerin çoğu geleneksel finans sektöründe bulunan hizmetlere benzer, ancak daha fazlasını sunmayı hedefler:

• Özgürlük

• Şeffaflık

• Kapsayıcılık

Kripto para sektörünün hızla gelişen bu kısmı, hem yeni hem de deneyimli kripto kullanıcıları için birçok fırsat sunar. 

Ancak bu kadar çok olasılık varken, bu ürünlerle gerçekte neler yapabileceğinizi ve hangi DeFi hizmetlerinin benzersiz finansal hedeflerinize uygun olabileceğini bilmek zor olabilir.

DeFi alım satımı, operasyonlarını yöneten aracı bir şirket olmadan çalışan otomatik alım satım platformları olan merkeziyetsiz borsalarda (DEX'ler) gerçekleşir.

Bunun yerine, herkesin denetleyebileceği ve doğrulayabileceği kodlara dayanarak çalışırlar.

Merkezi muadilleri gibi, birçok DEX şunları sunar:

• Yatırımcıların kripto varlıkları alıp sattığı spot alım satım
• Yatırımcıların varlıkların gelecekteki fiyatı hakkında spekülasyon yaptığı vadeli işlemler
• Daha özelleştirilmiş finansal ürünler sunan kripto türevleri

En popüler spot DEX'lerden bazıları Uniswap (UNI), Curve (CRV) ve Balancer (BAL)'dır.

Solana üzerindeki diğer popüler DEX'ler arasında Jupiter (JUP), Raydium (RAY) ve Orca (ORCA) bulunur.

DEX'lerin merkezi borsalarla (CEX'ler) karşılaştırıldığında birkaç önemli farkı vardır:

• DEX kullanıcıları, alım satım yaparken kripto varlıklarının tam kontrolünü ve egemenliğini korudukları anlamına gelen, gözetimsiz kripto cüzdanlarından işlem yaparlar.
• DEX'lerde alım satım yapmak için Müşterini Tanı (KYC) gereksinimleri yoktur, yani kullanıcıların platformu kullanmak için kişisel bilgilerini vermeleri gerekmez.
• DEX'ler genellikle merkezi bir emir defteri yerine Otomatik Piyasa Yapıcı (AMM) kullanır, bu nedenle DEX kullanıcıları, bireysel bir karşı tarafa ihtiyaç duymadan likidite havuzlarından varlıkları anında takas edebilirler.

Likidite sağlamanın yanı sıra, çeşitli DeFi platformları, ek ödüller için kazandıkları LP token'larını stake etme yeteneği gibi ek teşvikler sunar. 

Genellikle, LP token'larını stake ettiğinizde, bunları bir DeFi protokolü tarafından kontrol edilen bir akıllı sözleşmeye kilitlersiniz.

DeFi platformlarının stake etmeyi teşvik etmesinin farklı nedenleri vardır ve bazıları oldukça karmaşık olabilir. 

Ancak, bir DeFi platformunun stake etmeyi teşvik etmesinin basit bir nedeni, LP token'larını kilitli tutmanın bu token'ların dolaşımdaki arzını azaltmasıdır.

Bu durum, nihayetinde piyasadaki bulunabilirliklerini azaltır ve bu da piyasa değerlerini artırabilir. 

Likidite sağlamak ve sadece LP token'larını tutmakla kazanılan ödüllere ek olarak, yatırımcılar LP token'larını stake ederek ek ödüller kazanabilirler.

LP token'larını kilitleyerek, sahipleri başlangıçta aldıkları LP token'larının ötesinde ek ödüller kazanabilirler.

Birden fazla farklı DeFi platformunda getirileri optimize etmeye yönelik bu karmaşık stratejiye kısaca getiri çiftçiliği (yield farming) denir.

Bu strateji hakkında daha fazla bilgiyi Kraken Öğrenim Merkezi makalemizden edinebilirsiniz: Getiri çiftçiliği nedir?

Getirilerin platformlar arasında önemli ölçüde değişebileceğini belirtmekte fayda var.

Ek olarak, daha fazla kullanıcı bir platforma katıldıkça ve likidite sağladıkça getiriler azalır. Yeni başlatılan bir DeFi protokolünü kullanmanın avantajları olsa da, potansiyel dolandırıcılık ve istismar riskleri de daha fazladır.

Daha fazla bilgi için Kraken Öğrenim Merkezi makalemize göz atın: DeFi'de nasıl güvende kalınır?

 Likidite havuzları (genellikle sadece “havuzlar” olarak adlandırılır) topluluk tarafından finanse edilen kripto varlık koleksiyonlarıdır.

DEX kullanıcıları bu varlıkları gönüllü olarak sağlarken, akıllı sözleşmeler varlıkları önceden kodlanmış kurallarına göre yönetir. 

Her havuz, Ether (ETH) ve Dai (DAI) veya Solana (SOL) ve Tether (USDT) gibi bir çift kripto varlık içerir. 

Akıllı sözleşmeler, her havuzdaki kripto varlıkları depolar ve yönetir. Çoğu DEX, likidite havuzu kullanarak yaptıkları her işlem için kullanıcılardan sabit bir ücret alır.

Bir likidite havuzuyla işlem yaparken, bir kişi havuzda tutulan bir varlığı, havuzda tutulan diğer varlıkla değiştirir. Bunu, havuzdaki bir kripto varlığından biraz ekleyerek ve diğerinden biraz çekerek yaparlar. 

Örneğin, bir ETH-DAI havuzunda biraz DAI ekleyerek ve eşdeğer ETH değerini çekerek işlem yapabilirsiniz. 

Burada, “likidite sağlamak”, başkalarının alım satım ve takas için kullanabileceği bir DEX havuzuna kripto varlıkları ödünç vermek anlamına gelir. Bu temel likiditeyi sağlayan kripto sahipleri, karşılığında kripto tabanlı ödüller kazanır. 

Likidite sağlayıcıları genellikle likidite sağlayıcı (LP) token'ları ile ödüllendirilir. Bu token'lar, likidite sağlayıcısının bir havuzdaki kripto varlık payını temsil eder. 

Ayrıca, sahiplerine platformun havuzdan kazandığı alım satım ücretlerinin orantılı bir payını da verirler. Yani, havuzda tutulan tüm varlıkların %5'ini siz sağladıysanız, o havuzdan elde edilen alım satım ücretlerinin %5'ini almaya hak kazanırsınız.

Likidite havuzları ve kripto ekosistemindeki önemli rolleri hakkında daha fazla bilgi edinmek ister misiniz? Kraken Öğrenim Merkezi makalesine göz atın: Likidite havuzu nedir ve nasıl kullanılır?

Geleneksel finans sistemine kıyasla, DeFi platformları borç verenleri ve borç alanları birbirine bağlamanın basitleştirilmiş ve daha az müdahaleci bir yolunu sunar. 

Herkes, teminat olarak belirli miktarda dijital varlık göstererek bir DeFi kredisi alabilir. Bu, kripto tutan ve nakite ihtiyacı olan, ancak kriptosunu satmak istemeyen bir kişi için faydalı olabilir. 

Örneğin, bir kişi Ether (ETH) tutuyor ve fiyatının gelecekte artacağına inanıyor olabilir. Beklenmedik bir faturayı ödemek için sermayeye ihtiyacı var, ancak ETH'sini satmak istemiyor. Bir DeFi kredisi kullanarak şunları yapabilir: 

• ETH'sini teminat olarak yatırır ve fon (USDC gibi) alır
• Kraken'de fiat paraya “çevirir” 
• Fiat parayı banka hesabına aktarır
• Faturasını öder

Geleneksel bir kredi gibi, teminata tekrar erişmek için kredi (artı küçük bir miktar faiz) geri ödenmelidir. İki ana DeFi borç verme protokolü türü vardır: para piyasaları ve teminatlı borç pozisyonu (CDP) protokolleri.

Compound (COMP) ve Aave (AAVE) gibi borç verme piyasası platformlarında, kullanıcılar gelir elde etmek için varlıklarını ödünç verebilir veya onlara karşı borç alabilirler. Ocak 2024 itibarıyla, bu iki platformun 8 milyar doların üzerinde ödenmemiş kredisi bulunmaktadır.

Maker (MKR) ve Liquity (LQTY) gibi CDP platformlarında, kullanıcılar çeşitli kripto varlık türlerini teminat olarak gösterir ve bunlara karşı yeni stablecoin'ler basabilirler. Ocak 2024 itibarıyla, kullanıcılar bu platformlara 6,3 milyar doların üzerinde varlık yatırmıştır.

Yönetişim token'ları, sahiplerine oy kullanma yetkisi veren bir kripto para birimi türüdür. 

Genellikle, DeFi projeleri bu token'ları platformlarının yönetimini demokratikleştirmek için dağıtır.

Bu süreç, DeFi projelerinin temel kararların kullanıcı toplulukları tarafından yönetildiği merkeziyetsiz platformlara geçiş yapmasını sağlar.

DeFi kullanıcılarının yönetişim token'ları almasının birçok yolu vardır.

Popüler bir seçenek, projelerin belirli bir zaman diliminde platformlarını kullanmış herkese airdrop yoluyla yönetişim token'larını ücretsiz olarak dağıtmasıdır.

2020'de Uniswap, takas yapmış, likidite sağlamış veya SOCKS token'larına sahip olup bunları kullanmış herkese 400 UNI token'ı (yerel yönetişim token'ı) airdrop olarak dağıtmasıyla ünlendi. 

O zamanlar, 400 UNI token'lık her airdrop 1.800 dolar değerindeydi.

Yatırımcılar, yaklaşan kripto airdrop'larını belirlemek amacıyla genellikle Airdrop.io ve Coingecko gibi web sitelerini kullanır.

Alternatif olarak, DeFi kullanıcıları Kraken gibi merkezi borsalardan ve çeşitli diğer merkeziyetsiz borsalardan zaten dağıtılmış olan yönetişim token'larını satın alabilirler.

Yönetişim token'ları ve bunların sahiplerinin bir projenin stratejik karar alma sürecine nasıl katılabileceği hakkında daha fazla bilgiyi Kraken Öğrenim Merkezi makalemizden edinebilirsiniz: Yönetişim token'ı nedir?

Synthetix (SNX) gibi sentetik DeFi platformları, kullanıcıların para birimlerinin, emtiaların, diğer kripto para birimlerinin ve hisse senetlerinin token'laştırılmış versiyonlarını oluşturmasına olanak tanır.

DeFi kullanıcılarının, spot Synth'ler olarak bilinen bu sentetik token'ları basmak için protokolün yerel SNX token'ını teminat olarak yatırmaları gerekmektedir.

sUSD (token'laştırılmış ABD doları) gibi yeni oluşturulan spot Synth'ler, diğer DeFi protokollerinde, genellikle başkalarının işlem yapması için likidite havuzlarında konuşlandırılabilir.

Fiyat ilişkilerini sürdürmek için blockchain oracle hizmetlerini kullanırlar. Bu protokoller, spot Synth fiyatlarının temsil ettikleri temel varlık fiyatlarını doğru bir şekilde yansıtmasını sağlar.

Daha fazla bilgi için Kraken Öğrenim Merkezi makalesine göz atın: Sentetik kripto varlıkları nelerdir?

Flaş krediler, kullanıcıların krediyi güvence altına almak için herhangi bir kripto varlık yatırmadan fon ödünç almalarına olanak tanıyan teminatsız bir DeFi kredi türüdür.

Flaş kredi miktarı aynı işlem içinde (birkaç saniye) geri ödenmelidir. Aksi takdirde, ağ kredi işlemini hiç gerçekleşmemiş gibi geri alır. 

Bu tür bir krediyi verimli bir şekilde kullanmak için kullanıcılar, kredi geri ödenmeden önce kar elde etme umuduyla sermayeyi çeşitli DeFi platformlarına anında dağıtan kendi akıllı sözleşmelerini oluştururlar.

dYdX gibi alım satım platformları, yatırımcıların flaş kredileri kullanmasına olanak tanır. Ancak, flaş kredilerin son derece teknik olduğunu, risk içerdiğini ve akıllı sözleşmeler hakkında derinlemesine bilgi gerektirdiğini kabul etmek önemlidir.

Daha fazla bilgi için Kraken Öğrenim Merkezi makalesi olan Flaş kredi nedir? makalesine göz atın.

Bu makalede bahsedilen DeFi tokenleri hakkında daha fazla bilgi edinmek için kripto rehberlerimize göz atın.

Kraken ayrıca bu tokenleri alıp satabileceğiniz piyasalar sunar ve bu tokenleri yukarıda bahsedilen birçok DeFi uygulamasıyla etkileşim kurmak için kullanabilirsiniz.

DeFi dünyasına Kraken ile bugün başlayın.