DeFi hoạt động như thế nào?

Bởi Kraken Learn team
9 phút
11 tháng 11, 2024

Tài chính phi tập trung (DeFi) đã nổi lên như một trong những lĩnh vực quan trọng và năng động nhất của nền kinh tế tiền mã hóa. 

Kết hợp các hợp đồng thông minh và một loạt các ứng dụng phi tập trung, DeFi đã mở đường cho các loại hình dịch vụ tài chính hoàn toàn mới hoạt động tự chủ, không cần đến các bên trung gian đáng tin cậy.

Chỉ vài năm sau khi sách trắng Bitcoin cho thấy tính khả thi của công nghệ blockchain, các giao thức đã có tác động sâu sắc đến ngành dịch vụ tài chính. 

Những người nắm giữ tiền mã hóa hiện đang sử dụng các giao thức DeFi để tạo ra lợi nhuận bổ sung trên tài sản của họ. Công dân không có tài khoản ngân hàng ở các nước đang phát triển đang sử dụng DeFi để tiếp cận các dịch vụ quan trọng như cho vay và bảo hiểm.

Ngay cả khi bạn hiểu tầm quan trọng của tiền mã hóa, bạn vẫn có thể tự hỏi các giao thức DeFi này hoạt động như thế nào. Vậy hãy cùng tìm hiểu sâu hơn.

Web3 image

Các thành phần chính của DeFi

DeFi bao gồm các thành phần sau:

  1. Công nghệ Blockchain
  2. Hợp đồng thông minh
  3. Ứng dụng phi tập trung (dApps)

Kraken cho phép bạn bắt đầu tham gia vào những phần thú vị nhất của DeFi.

Tham gia vào thế giới DeFi đầy thú vị bằng cách đăng ký tài khoản Kraken ngay hôm nay.

Các thành phần chính của DeFi

Công nghệ blockchain

DeFi phụ thuộc rất nhiều vào công nghệ blockchain, về cơ bản là một sổ cái kỹ thuật số phi tập trung và bất biến ghi lại tất cả các giao dịch và dữ liệu hợp đồng thông minh trên một mạng lưới. Ethereum và Solana, hai trong số các blockchain phổ biến nhất cho DeFi, đóng một vai trò quan trọng trong các dịch vụ tài chính này nhờ khả năng hỗ trợ hợp đồng thông minh.

Bạn muốn tìm hiểu thêm về blockchain? Bạn có thể xem bài viết của chúng tôi Công nghệ blockchain là gì?

Hợp đồng thông minh

Hợp đồng thông minh là xương sống của DeFi. Các chương trình tự thực thi này cho phép thực hiện các thỏa thuận một cách tự động và minh bạch mà không cần trung gian.

Các nhà phát triển có thể viết và triển khai các chương trình này trên một blockchain hỗ trợ hợp đồng thông minh như Solana hoặc Polkadot. Sau khi được thêm vào, các tham số của hợp đồng thông minh trở nên không thể thay đổi và thực hiện nghiêm ngặt dựa trên các quy tắc đã định trước của chúng.

Bạn muốn tìm hiểu thêm về hợp đồng thông minh? Bạn có thể xem bài viết của chúng tôi Hợp đồng thông minh là gì?

Ứng dụng phi tập trung (dApp)

Các nhà phát triển triển khai các dự án DeFi thông qua các ứng dụng phi tập trung hoặc dApps. Các ứng dụng này tương tác với blockchain cơ bản để cung cấp các dịch vụ tài chính khác nhau như cho vay, đi vay, giao dịch và nhiều hơn nữa. dApps cho phép người dùng truy cập tất cả các loại dịch vụ (bao gồm DeFi) từ bất kỳ đâu trên thế giới có kết nối internet, mà không cần phải cung cấp thông tin cá nhân hoặc đặt niềm tin vào một thực thể tập trung.

Bạn muốn tìm hiểu thêm về các ứng dụng phi tập trung? Bạn có thể xem bài viết của chúng tôi Ứng dụng phi tập trung (dApp) là gì?

Các loại nền tảng DeFi

Cho vay và đi vay phi tập trung

Các nền tảng DeFi cho phép người dùng cho vay tài sản kỹ thuật số của họ và kiếm lãi trong khi cho phép những người khác vay các tài sản này. Hợp đồng thông minh, tự động xác định lãi suất và xử lý tài sản thế chấp, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình cho vay và đi vay. Người đi vay thế chấp tài sản, và hợp đồng thông minh giữ tài sản đó cho đến khi khoản vay được hoàn trả.

Các ví dụ về nền tảng cho vay và đi vay bao gồm:

Compound (COMP) 

MakerDAO (MKR)

Aave (AAVE)

Sàn giao dịch phi tập trung (DEX)

Nhiều sàn giao dịch tiền mã hóa phổ biến nhất là các sàn giao dịch tập trung. Mặc dù các sàn giao dịch tập trung thường là cách hiệu quả nhất để giao dịch tiền mã hóa, nhiều người cảm thấy điều này trái ngược với ý tưởng cơ bản về "phi tập trung" của tiền mã hóa.

DeFi giải quyết những vấn đề này thông qua các sàn giao dịch phi tập trung hoặc DEX. Các sàn giao dịch này cho phép người dùng giao dịch tiền kỹ thuật số trực tiếp từ ví tiền mã hóa của họ mà không cần một bên tập trung để kết nối người mua và người bán. Thay vào đó, DEX sử dụng hợp đồng thông minh để thực hiện giao dịch, cung cấp tính minh bạch và đảm bảo an ninh.

Các ví dụ về nền tảng DEX bao gồm:

Uniswap (UNI)

SushiSwap (SUSHI)

Curve (CRV)

Balancer (BAL)

Stablecoin phi tập trung

Stablecoin là tiền mã hóa được thiết kế để duy trì sự ổn định giá với một tài sản ổn định, chẳng hạn như đô la Mỹ. Các nền tảng DeFi tận dụng stablecoin để cung cấp sự ổn định hơn trong các giao dịch và hoạt động cho vay/đi vay. Các cơ chế thế chấp hoặc thuật toán thường hỗ trợ các stablecoin này để duy trì giá trị của tài sản mà chúng được thiết kế để theo dõi.

Các ví dụ về dự án stablecoin phi tập trung bao gồm:

Dai (DAI)

Ampleforth (AMPL)

GHO (GHO)

Frax (FRAX)

Yield farming và liquidity mining

Yield farming và liquidity mining là các hoạt động DeFi phổ biến khuyến khích người dùng cung cấp thanh khoản cho các sàn giao dịch phi tập trung hoặc nền tảng cho vay. 

Người dùng đóng góp tài sản kỹ thuật số của họ vào các nhóm thanh khoản và kiếm phần thưởng dưới dạng token bổ sung hoặc phí khi tham gia vào nhóm.

Bằng cách tận dụng đồng thời nhiều giao thức tạo lợi nhuận, nó có thể cho phép những người nắm giữ tiền mã hóa tối đa hóa tiềm năng lợi nhuận của họ từ một cặp tài sản duy nhất.

Các ví dụ về nền tảng yield farming bao gồm:

SushiSwap (SUSHI)

yearn.finance (YFI)

PancakeSwap (CAKE)

Tìm hiểu về DeFi

Về bản chất, DeFi đề cập đến một tập hợp các dịch vụ tài chính được cung cấp bởi các ứng dụng được xây dựng trên công nghệ blockchain. Các dịch vụ này được tự vận hành và không phụ thuộc vào các bên trung gian như ngân hàng hoặc các tổ chức tài chính truyền thống.

Hãy nghĩ đến bất kỳ dịch vụ tài chính nào hiện có trên thị trường tài chính truyền thống; có thể là khoản vay, thế chấp hoặc sản phẩm bảo hiểm. Bây giờ hãy tưởng tượng nếu thay vì các công ty môi giới bảo hiểm và các ngân hàng truyền thống đóng vai trò là người gác cổng cho các dịch vụ này, mọi thứ đều được tự động hóa dựa trên một bộ quy tắc minh bạch do một chương trình máy tính đặt ra.

Thay vì phải chờ nhiều ngày để ngân hàng chấp thuận khoản vay hoặc nhà cung cấp bảo hiểm chi trả yêu cầu bồi thường, các nhà phát triển có thể viết một chương trình máy tính có thể cung cấp ngay lập tức các dịch vụ này khi đáp ứng được một số điều kiện được xác định trước. 

Các nhà phát triển có thể xây dựng các chương trình này theo logic có điều kiện, chẳng hạn như "nếu cung cấp chứng chỉ hợp lệ, hợp đồng thông minh sẽ tự động xử lý khoản chi trả bảo hiểm nhân thọ - dựa trên các điều khoản đã được thiết lập".

DeFi tận dụng bản chất phi tập trung của mạng lưới blockchain để cung cấp các loại dịch vụ tài chính này một cách minh bạch và tự chủ. Không giống như tài chính truyền thống, nơi các tổ chức tập trung kiểm soát và giám sát mọi giao dịch, DeFi dựa vào hợp đồng thông minh để tự động hóa quy trình và thực thi các thỏa thuận.

Việc loại bỏ các bên trung gian khỏi những dịch vụ này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian và tiền bạc mà còn giúp mọi người trên toàn thế giới dễ tiếp cận hơn. Miễn là mọi người đáp ứng các điều kiện được xác định trước trong hợp đồng thông minh thì không cần bên trung gian tham gia vào các quy trình xâm phạm như kiểm tra tín dụng và lưu trữ thông tin nhận dạng cá nhân.

Bằng cách sử dụng các nền tảng phi tập trung này, bất kỳ ai — không chỉ những người được cấp quyền truy cập độc quyền — đều có thể cho vay hoặc vay vốn.

Ví dụ: một người ở Hoa Kỳ có thể cho một người ở Ấn Độ vay tiền bằng cách sử dụng dịch vụ DeFi. Để đảm bảo khoản vay, hợp đồng thông minh trước tiên có thể yêu cầu người vay phải ký quỹ một số tiền thế chấp. Nếu người vay vỡ nợ, hợp đồng thông minh có thể tự động thanh lý tài sản thế chấp và hoàn trả toàn bộ số tiền cho người cho vay. Không cần có bên trung gian nào tham gia vào bất kỳ bước nào của quá trình này.

Vì thỏa thuận dựa trên một loạt các điều khoản được xác định rõ ràng nên khả năng xảy ra những kết quả không mong muốn hoặc bị thao túng là rất thấp. Những điều khoản này có thể được xác định và thống nhất trước giữa các cá nhân tham gia vào thỏa thuận. Tạo điều kiện cho các dịch vụ tài chính ngang hàng thực sự chính là sự đổi mới thực sự của DeFi.

Ưu và nhược điểm của DeFi

Ưu điểm

  • Tài chính toàn diện: DeFi mở ra các dịch vụ tài chính cho những cá nhân không có quyền truy cập vào hệ thống ngân hàng truyền thống. Bất kỳ ai có kết nối internet và ví kỹ thuật số đều có thể tham gia vào DeFi, dân chủ hóa quyền truy cập vào các sản phẩm và dịch vụ tài chính trên toàn cầu.
  • Tăng cường tính minh bạch: Các nút ghi lại tất cả các giao dịch và hoạt động DeFi trên blockchain, cung cấp các bản ghi minh bạch và bất biến mà bất kỳ ai cũng có thể kiểm tra.
  • Không cần cấp phép: Các dịch vụ tài chính truyền thống thường yêu cầu quy trình tài liệu và phê duyệt rộng rãi. DeFi loại bỏ những rào cản này bằng cách cho phép bất kỳ ai tham gia mà không cần cấp phép hoặc đối mặt với sự phân biệt đối xử.
  • Khả năng truy cập 24/7: Các nền tảng DeFi hoạt động 24/7 mà không có bất kỳ thời gian ngừng hoạt động nào, cho phép người dùng từ các múi giờ khác nhau truy cập các dịch vụ tài chính một cách thuận tiện.

Nhược điểm

  • Lỗ hổng hợp đồng thông minh: Các lỗ hổng hợp đồng thông minh trong lĩnh vực tài chính phi tập trung (DeFi) có thể dẫn đến tổn thất tài chính đáng kể và gián đoạn trong hệ sinh thái. Các nhà phát triển triển khai các nền tảng DeFi trên blockchain và thường sử dụng hợp đồng thông minh để tự động hóa và thực hiện các hoạt động tài chính khác nhau. Mặc dù hợp đồng thông minh mang lại hiệu quả và tính minh bạch, nhưng chúng cũng có thể dễ bị tấn công bởi nhiều loại lỗ hổng do bản chất dựa trên mã của chúng.
  • Tổn thất tạm thời: Tổn thất tạm thời là một khái niệm trong tài chính phi tập trung (DeFi) tương tự như khái niệm chi phí cơ hội trong Kinh tế học. Tổn thất tạm thời đặc biệt liên quan đến việc cung cấp thanh khoản trong các giao thức tạo lập thị trường tự động (AMM), chẳng hạn như những giao thức được tìm thấy trong các sàn giao dịch phi tập trung (DEXs). Khi bạn cung cấp thanh khoản cho một nhóm trên các nền tảng này, bạn đóng góp cả hai tài sản tiền điện tử (thường theo tỷ lệ 50/50) để tạo điều kiện giao dịch giữa chúng. Đổi lại, bạn kiếm được một phần phí giao dịch tiền điện tử do giao thức tạo ra. Tổn thất tạm thời xảy ra khi giá của hai token trong nhóm thanh khoản phân kỳ đáng kể theo thời gian. Sự phân kỳ này có thể xảy ra khi giá thị trường của một token thay đổi so với token kia, khiến giá trị của các token bạn cung cấp cho nhóm trở nên mất cân bằng.
  • Rug pulls: "Rug pull" là một thuật ngữ được sử dụng trong bối cảnh tài chính phi tập trung (DeFi) để mô tả một loại lừa đảo hoặc hoạt động gian lận, trong đó những người tạo ra một dự án DeFi cố ý lừa dối các nhà đầu tư hoặc người dùng bằng cách đột ngột rút thanh khoản hoặc tiền từ một dự án, khiến những người tham gia còn lại với các token vô giá trị hoặc bị giảm giá trị đáng kể.

Tại sao DeFi lại quan trọng

DeFi đang cách mạng hóa lĩnh vực tài chính bằng cách tận dụng sức mạnh của công nghệ sổ cái blockchain để tạo ra một hệ sinh thái tài chính mở, minh bạch và toàn diện. 

Với các nguyên tắc cốt lõi là phân cấp, hợp đồng thông minh và dApps, DeFi được thiết lập để cung cấp một cách thức dễ tiếp cận, hiệu quả và an toàn hơn để mọi người quản lý tài chính của họ và truy cập vào nhiều loại sản phẩm và dịch vụ tài chính. 

Khi DeFi tiếp tục phát triển và trưởng thành, nó có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc định hình tương lai của tài chính trên quy mô toàn cầu.

Bắt đầu với DeFi cùng Kraken

Kraken giúp bạn dễ dàng tham gia vào nền kinh tế tài chính phi tập trung.

Cho dù bạn đang tìm cách mua cryptoassets trước khi sử dụng chúng trong một giao thức DeFi hay muốn chuyển đổi crypto holdings của mình trở lại tiền mặt, Kraken đều giúp bạn dễ dàng thực hiện.

Kraken cung cấp giao dịch trên các tài sản DeFi phổ biến nhất cũng như các loại tiền điện tử phổ biến nhất trên thị trường hiện nay.