Sách trắng Bitcoin là gì?

Vào ngày 31 tháng 10 năm 2008, một bài nghiên cứu dài chín trang đã được xuất bản trong một danh sách gửi thư mật mã trực tuyến, phác thảo khái niệm về một loại tiền hoàn toàn mới. 

Với tiêu đề, “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System,” giao thức Bitcoin được đề xuất hứa hẹn sẽ cung cấp một hình thức tiền kỹ thuật số không cần tin cậy, không biên giới, được bảo mật bằng mật mã và hoạt động ngoài sự kiểm soát của các ngân hàng.

Một người hoặc một nhóm người ẩn danh có tên Satoshi Nakamoto đã phát hành tài liệu này giữa lúc cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu do sự sụp đổ của thị trường nhà đất Hoa Kỳ — một sự kiện sau này được biết đến là Đại suy thoái.

Vào thời điểm đó, các ngân hàng đang kiếm hàng tỷ đô la bằng cách đóng gói các khoản thế chấp rủi ro và bán chúng cho các nhà đầu tư dưới dạng sản phẩm nợ được thế chấp. Các sản phẩm này cực kỳ phổ biến, một phần do các cơ quan xếp hạng nổi tiếng được khuyến khích tài chính để đánh giá chúng là các khoản đầu tư chất lượng hàng đầu. 

Thị trường bất động sản Hoa Kỳ đang bùng nổ nhờ lãi suất thấp kỷ lục, thúc đẩy nhu cầu đối với các chứng khoán thế chấp dưới chuẩn ngày càng tăng này. 

Không thể tránh khỏi, thị trường bất động sản đình trệ khi hoạt động kinh tế ở Hoa Kỳ bắt đầu suy giảm. 

Hàng ngàn người đã được cấp khoản thế chấp mà không cần kiểm tra thu nhập hoặc trả tiền đặt cọc bắt đầu vỡ nợ hàng loạt. Điều này khiến các quỹ hưu trí, ngân hàng thương mại và các tổ chức tài chính khác đã đầu tư số tiền lớn vào các sản phẩm nợ không chắc chắn bị phá sản. 

Có lẽ ví dụ nổi tiếng nhất là sự phá sản của ngân hàng Lehman Brothers, mà nhiều người coi là đỉnh điểm của sự sụp đổ.

Sóng xung kích của cuộc khủng hoảng lan rộng khắp các thị trường tài chính toàn cầu, gây ra suy thoái kinh tế trên diện rộng. Trong Đại suy thoái, vô số người đã mất việc làm và nhà cửa. Tuy nhiên, chỉ có một nhà giao dịch người Mỹ từng bị bắt giữ.

Thay đổi lớn đã quá hạn từ lâu.

Sách trắng Bitcoin cung cấp tổng quan về cách giao thức đầy tham vọng của Satoshi Nakamoto sẽ hoạt động, bao gồm:

• Cách thức hoạt động của các giao dịch bitcoin.

• Cách đạt được sự đồng thuận và xác minh mạng.

• Cách mạng được bảo mật chống lại các cuộc tấn công.

Tài liệu này giống như một hiến pháp kỹ thuật. Đó là một tài liệu quản lý cho một hình thức tiền mới không có quốc gia và hoàn toàn phi tập trung.

Tận dụng các kỹ thuật hiện có từ mật mã và công nghệ sổ cái blockchain mới nổi, Nakamoto khẳng định rằng có thể tạo ra một hệ thống thanh toán kỹ thuật số không dựa vào một trung gian đáng tin cậy. 

Thay vào đó, một mạng lưới ngang hàng gồm các tình nguyện viên đã được đề xuất như một cách để vận hành hệ thống, tương tự như cách mạng Tor hoạt động. Điều này, cùng với chữ ký số được tạo ra bằng toán học phức tạp và các thuật toán mật mã sẽ cho phép người dùng chứng minh quyền sở hữu tiền của họ một cách rõ ràng mà không tiết lộ thông tin nhạy cảm của họ. 

Đáng chú ý, bitcoin cũng sẽ cấp cho người dùng khả năng tự chủ để phê duyệt các giao dịch của riêng họ.

Để cho phép người dùng phê duyệt các giao dịch của riêng họ, mà không có một trung gian đáng tin cậy hoạt động ở giữa, cần phải có một hệ thống ngăn chặn việc xử lý các giao dịch không hợp lệ — cụ thể là chi tiêu hai lần cùng một khoản tiền.

Nakamoto đã giải quyết vấn đề này bằng cách kết hợp một cơ chế đồng thuận do nhà mật mã học và CEO của Blockstream, Adam Back, tiên phong. Cơ chế đồng thuận là các hệ thống khuyến khích một nhóm người dùng phân tán, phần lớn trong số đó không biết nhau và cũng không nên tin tưởng nhau, hành động trung thực khi đồng ý về một mục nhập dữ liệu duy nhất.

Được gọi là bằng chứng công việc (PoW), cơ chế của Back yêu cầu người dùng đầu tư thời gian và sức mạnh tính toán của họ để giành chiến thắng trong một cuộc thi dựa trên mật mã trước khi họ thực hiện vai trò quan trọng là xác thực dữ liệu. Bằng cách buộc các tình nguyện viên phải có một phần lợi ích trong cuộc chơi, khả năng họ hành động không trung thực đã giảm đáng kể.

Nakamoto nhận ra rằng một mạng lưới ngang hàng chỉ có thể an toàn nếu đa số người dùng hành động trung thực dựa trên các quy tắc được mã hóa trong giao thức. 

Khi các khối dữ liệu giao dịch mới được thêm vào blockchain và được xác minh bởi ít nhất 51% mạng, một chuỗi “trung thực” duy nhất được tạo ra mà mọi người đều đồng ý là lịch sử thực sự của các giao dịch hợp lệ. Ngay cả khi những kẻ tấn công cố gắng tạo ra các khối không hợp lệ của riêng chúng, phần còn lại của mạng sẽ từ chối chúng để ủng hộ chuỗi dài nhất.

Nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu đa số blockchain Bitcoin bị kiểm soát bởi một kẻ tấn công duy nhất, hoặc một nhóm kẻ tấn công thông đồng? Loại tấn công này — được gọi là tấn công 51% — sẽ cấp cho những kẻ tấn công quyền thay đổi thứ tự, và thậm chí chặn, các giao dịch đến nếu chúng có thể vượt qua chuỗi dài nhất và thay thế nó bằng chuỗi của riêng chúng.

Tuy nhiên, chúng sẽ không thể tạo ra các đơn vị bitcoin mới theo ý muốn hoặc thay đổi tỷ lệ phát hành. Các tham số này được kiểm soát bởi mã cơ bản của giao thức, không phải bởi các trình xác thực mạng.

Nakamoto ví điều này với vấn đề Gambler’s Ruin, theo đó, trừ khi những kẻ tấn công liên tục thành công ngay từ đầu cuộc tấn công của chúng, thì khả năng chúng có thể thực hiện cuộc tấn công và thiết lập một chuỗi dài hơn ngày càng trở nên khó xảy ra.

Tác giả (các tác giả) của Sách trắng Bitcoin hoạt động dưới bút danh, Satoshi Nakamoto.

Mặc dù tuyên bố là một người đàn ông đến từ Nhật Bản trong một trong các hồ sơ trực tuyến của họ, lập trình viên (các lập trình viên) ẩn danh đã nỗ lực rất nhiều để che giấu danh tính thực sự của họ. 

Nhiều năm sau, và sau một danh sách dài những người đã cố gắng khẳng định mình là người tạo ra Bitcoin, chúng ta vẫn không biết Satoshi Nakamoto là ai hoặc đã từng là ai.

Nakamoto đã làm việc trên giao thức Bitcoin trong hai năm đầu tiên ra mắt, từ năm 2009 đến 2011. 

Vào tháng 4 năm 2011, họ đã để lại một tin nhắn giao quyền kiểm soát tên miền Bitcoin.org cho Martii Malmi – một trong những nhà phát triển Bitcoin sớm nhất. Nhiều người tin rằng đây là lần cuối cùng Nakamoto hoạt động trực tuyến, mặc dù các tin nhắn không rõ ràng đã xuất hiện vài năm sau đó từ các tài khoản cũ.

Bitcoin.org là trang web liên quan đến Bitcoin đầu tiên, được đăng ký vào tháng 8 năm 2008 bởi Nakamoto và Malmi. Trang web này đã lưu trữ tài liệu sách trắng Bitcoin gốc trong hơn một thập kỷ trước khi nhà khoa học trưởng của nChain, Craig Wright, giành được quyền sở hữu bản quyền mặc định đối với nó trong một phán quyết của tòa án Vương quốc Anh được đưa ra vào năm 2021.

Sự xuất hiện của sách trắng Bitcoin đánh dấu lần đầu tiên một hệ thống tiền tệ kỹ thuật số khả thi và dễ tiếp cận được đề xuất cho thế giới — một hệ thống nhằm trao quyền cho các cá nhân và loại bỏ sự phụ thuộc của họ vào các tổ chức tài chính tập trung.

Các nỗ lực khác đã được thực hiện trong quá khứ để thiết lập một loại tiền kỹ thuật số dựa trên mật mã, nhưng không có loại nào từng được phát triển.

Năm 1998, một thập kỷ trước khi sách trắng Bitcoin được phát hành, nhà mật mã học Wei Dai đã xuất bản hai đề xuất trong danh sách gửi thư cypherpunks — một nhóm các nhà mật mã học hiện đã nổi tiếng mà Satoshi Nakamoto và Adam Back thuộc về. Trong đó, ông đã trình bày hệ thống tiền điện tử của riêng mình có tên là B Money.

Không giống như Bitcoin, B Money của Dai vẫn chỉ là lý thuyết. Đề xuất đầu tiên của ông không thể giải quyết vấn đề chi tiêu hai lần, trong khi đề xuất thứ hai liên quan đến một hệ thống phát hành giống stablecoin mà Dai sau đó thừa nhận “không phải là một thiết kế thực tế hoàn chỉnh.”

Tuy nhiên, nhiều tính năng cấu thành B Money sau này sẽ được áp dụng trong giao thức Bitcoin, bao gồm mạng ngang hàng, chữ ký số và cơ chế đồng thuận PoW. 

Cùng năm Dai đề xuất B Money, Nick Szabo – một thành viên khác của nhóm cypherpunk ban đầu – đã khái niệm hóa Bit Gold. 

Giống như B Money, Bit Gold sở hữu một số thành phần tương tự Bitcoin, nhưng cũng có những phần vốn dĩ là tập trung. Các máy chủ (các nút mạng tình nguyện) phải được tin cậy để hành động trung thực khi đóng dấu thời gian các giao dịch hoặc đăng ký quyền sở hữu, tạo ra các phụ thuộc mà Bitcoin không có. Szabo lưu ý ở đây rằng “Nakamoto đã cải thiện một thiếu sót bảo mật đáng kể mà thiết kế của tôi có” và cuối cùng quyết định không phát triển nó thêm. 

Sự thành công của Bitcoin với tư cách là tiền điện tử khả thi đầu tiên trên thế giới là minh chứng cho thiên tài của Nakamoto và công trình đổi mới của các nhà mật mã học nổi tiếng khác. Sách trắng Bitcoin vẫn là một trong những bài nghiên cứu quan trọng nhất từng được xuất bản và đã mở đường cho một biên giới tài chính mới mang tính cách mạng.

Bạn muốn tìm hiểu thêm về tiền điện tử đầu tiên trên thế giới? Hãy truy cập trang “Bitcoin là gì?” nằm trong Trung tâm học tập của Kraken để tìm hiểu sâu hơn. 

Nếu bạn quan tâm đến việc tìm hiểu thêm về các loại tiền điện tử khác nhau xuất hiện sau bitcoin, bạn có thể truy cập trang “Các loại tiền điện tử” của Kraken. 

Bây giờ bạn đã tìm hiểu về nguồn gốc của Bitcoin, bạn đã sẵn sàng thực hiện bước tiếp theo và mua một ít! Bắt đầu trên Kraken chỉ với 10 đô la.