Giải thích về thị trường tiền điện tử giá lên và giá xuống

​​​​​Thị trường giá lên (bull market) và thị trường giá xuống (bear market) là những thuật ngữ dùng để mô tả các giai đoạn giá tăng hoặc giảm kéo dài. 

Trong thị trường tiền điện tử, thị trường giá lên có thể kéo dài nhiều tháng và thường được thúc đẩy bởi sự lạc quan của nhà đầu tư. Thị trường giá xuống, hay "mùa đông tiền điện tử", cũng có thể kéo dài vài tháng và xảy ra khi tâm lý nhà đầu tư chung suy giảm. 

Các nhà giao dịch có thể cố gắng tận dụng những xu hướng tự nhiên này bằng cách điều chỉnh chiến lược đầu tư của họ, chẳng hạn như sử dụng phái sinh tiền điện tử hoặc đa dạng hóa trên nhiều tài sản tiền điện tử.

Mặc dù cả thị trường tiền điện tử và thị trường truyền thống đều trải qua các thị trường giá lên và giá xuống, nhưng có một số khác biệt đáng chú ý và các yếu tố ảnh hưởng khiến chúng khác biệt:

• Giờ giao dịch: Các thị trường tài chính truyền thống giao dịch trong những giờ cụ thể và đóng cửa vào cuối tuần và ngày lễ. Tuy nhiên, thị trường tiền điện tử hoạt động 24/7/365. Điều này tạo ra một thị trường linh hoạt, dễ tiếp cận và thuận tiện hơn, cho phép các nhà đầu tư từ bất kỳ quốc gia nào giao dịch mà không bị gián đoạn. Một số lập luận rằng giờ giao dịch không giới hạn của ngành tiền điện tử có nghĩa là không có cầu dao ngắt mạch nào giúp giảm thiểu biến động.

• Độ trưởng thành của thị trường: Một số thị trường truyền thống sớm nhất xuất hiện vào thế kỷ 18 và 19, bao gồm Sở giao dịch chứng khoán New York (NYSE) và Sở giao dịch chứng khoán London (LSE). So với đó, các thị trường tiền điện tử đầu tiên xuất hiện cùng với sự ra mắt của giao thức Bitcoin vào năm 2009. Nghiên cứu cho thấy thị trường non trẻ này đã thu hút sự đầu cơ gia tăng so với các thị trường truyền thống, dẫn đến biến động cao hơn.
  Ngoài ra, nhiều loại tiền điện tử có xu hướng có vốn hóa thị trường, khối lượng giao dịch và tính thanh khoản nhỏ hơn đáng kể so với các tài sản truyền thống đã được thiết lập. Ví dụ, vốn hóa thị trường của Apple (AAPL) cao hơn vốn hóa thị trường của toàn bộ thị trường tiền điện tử.

• Biến động: Trong các thị trường truyền thống, thị trường giá lên và giá xuống thường được định nghĩa bởi bất kỳ sự tăng/giảm nào trên 20%. Tuy nhiên, trong thị trường tiền điện tử, các biến động giá cao hơn nhiều có thể xảy ra. Trong mùa đông tiền điện tử năm 2018, giá Bitcoin đã giảm hơn 83%.

• Ảnh hưởng của mạng xã hội: Một nghiên cứu cho thấy mạng xã hội có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc ảnh hưởng đến biến động trong các thị trường giá lên hoặc giá xuống của tiền điện tử. Trong khi một nghiên cứu khác cho thấy mạng xã hội có xu hướng chỉ có ảnh hưởng ngắn hạn đến thị trường chứng khoán.

Có một số giả thuyết về lý do tại sao các thị trường này được đặt tên theo bò tót và gấu. 

Giả thuyết hàng đầu xuất phát từ London vào những năm 1700, nơi các nhà quan sát nhận thấy cách một con bò tót tấn công bằng cách húc sừng lên trên, và con gấu tấn công con mồi bằng cách vung chân xuống dưới. 

Cả hai kiểu tấn công của động vật đều nhằm mô phỏng cách thị trường hoạt động (đi lên đối với thị trường giá lên, đi xuống đối với thị trường giá xuống).

Một số người cho rằng thị trường giá lên và giá xuống của tiền điện tử tuân theo một chu kỳ 4 năm, xoay quanh sự kiện halving của Bitcoin (đánh dấu việc giảm 50% phần thưởng Bitcoin mà thợ đào nhận được khi khai thác các khối mới). Sự kiện halving trong lịch sử đã dẫn đến các thị trường giá lên, và dữ liệu lịch sử hiện có dường như ủng hộ lý thuyết này, tuy nhiên vẫn còn quá sớm để khẳng định chắc chắn. 

Điều đáng chú ý là xu hướng tăng của chu kỳ thanh khoản dự đoán các chất xúc tác của thị trường giá lên tốt hơn so với sự kiện halving của Bitcoin. Tuy nhiên, cho đến nay, mỗi sự kiện halving đều trùng khớp với sự mở rộng thanh khoản trên thị trường. 

Các chất xúc tác lịch sử khác dẫn đến thị trường giá lên trong tiền điện tử bao gồm việc các tổ chức và quốc gia chấp nhận (như El Salvador chấp nhận Bitcoin làm tiền tệ hợp pháp vào tháng 9 năm 2021), sự trưởng thành của cơ sở hạ tầng hoặc sự thay đổi tích cực trong các quy định.   

Trong lịch sử, các thị trường giá xuống đã ngay lập tức theo sau một đợt tăng giá lớn trong một thời gian ngắn, nơi nhu cầu vượt xa nguồn cung có sẵn. Điều này thường dẫn đến khủng hoảng thanh khoản khi nhu cầu giảm dần. Tuy nhiên, các thị trường giá xuống cũng trùng khớp với sự thay đổi trong tâm lý nhà đầu tư sau những thay đổi tiêu cực trong quy định (ví dụ, Trung Quốc cấm khai thác Bitcoin vào tháng 9 năm 2021) và các vụ lừa đảo và gian lận nổi tiếng (như sự sụp đổ của Luna và FTX được trình bày chi tiết dưới đây).

Thời gian của thị trường giá lên và giá xuống có thể khác nhau đáng kể. Tuy nhiên, trong lịch sử, cả thị trường giá xuống của tiền điện tử và truyền thống đều có xu hướng kéo dài ngắn hơn thị trường giá lên. 

Trong các thị trường truyền thống, thị trường giá xuống kéo dài trung bình 1-2 năm so với thị trường giá lên có thể kéo dài vài năm. Trên thực tế, thị trường giá lên dài nhất kéo dài 12 năm từ năm 1987 đến năm 2000, trong khi thị trường giá xuống dài nhất kéo dài 3 năm từ năm 1946 đến năm 1949. 

Trong thị trường tiền điện tử, thị trường giá xuống dài nhất kéo dài 1 năm 8 tháng và thị trường giá lên dài nhất kéo dài 2 năm 11 tháng.

Cả thị trường giá lên và giá xuống đều là các chu kỳ được thúc đẩy bởi mối quan hệ giữa cung và cầu. Trong thị trường giá lên, cầu vượt cung, và trong thị trường giá xuống, cung vượt cầu. 

Mặc dù cả hai đều liên quan đến biến động giá đáng kể và sự thay đổi trong tâm lý nhà đầu tư, nhưng nguyên nhân cơ bản, thời lượng và các yếu tố khác của chúng khác nhau. 

Ví dụ, các thị trường giá lên có xu hướng thanh khoản hơn các thị trường giá xuống, chủ yếu do khối lượng giao dịch cao hơn và nhu cầu tài sản tăng lên. Thanh khoản cao hơn có thể giúp việc mua và bán khối lượng lớn tài sản tiền điện tử dễ dàng hơn nhiều mà không ảnh hưởng đến giá thị trường của chúng.

Trong đợt tăng giá tiền điện tử năm 2021, giá Bitcoin đã tăng hơn 1.300% từ tháng 3 năm 2020 đến tháng 11 năm 2021, đạt mức cao nhất mọi thời đại (vào thời điểm đó) khoảng 68.000 USD.

Điều này đã dẫn đến sự tăng trưởng chung của thị trường tiền điện tử và có thể được quy cho một số yếu tố, bao gồm một số khoản đầu tư tổ chức nổi bật (như Tesla và Microstrategy đầu tư vào BTC), thanh khoản cao nhờ việc các ngân hàng trung ương in tiền để đối phó với đại dịch COVID-19, và sự quan tâm ngày càng tăng đối với NFT và tài chính phi tập trung (DeFi).

Thị trường giá xuống 2021-2022 sau đó đã chứng kiến giá Bitcoin giảm 77%, xuống còn khoảng 16.000 USD. Giai đoạn này được đánh dấu bởi hai chất xúc tác chính: 

• Sự sụp đổ của mạng Terra – Mạng Terra sụp đổ vào tháng 5 năm 2022 sau khi stablecoin thuật toán của nó, TerraUSD (UST), mất chốt với đồng đô la Mỹ. Điều này đã kích hoạt một đợt bán tháo UST lớn, dẫn đến sự sụt giảm giá trị của cả UST và token gốc của mạng Terra, LUNA. Sự kiện này không chỉ xóa sổ hàng tỷ đô la khỏi vốn hóa thị trường tiền điện tử, mà còn dẫn đến việc bắt giữ người sáng lập Terra, Do Kwon.

• Sự sụp đổ của FTX – Sàn giao dịch FTX sụp đổ vào tháng 11 năm 2022 sau một loạt các sự kiện được kích hoạt bởi một báo cáo làm nổi bật mối quan hệ tài chính chặt chẽ giữa FTX và công ty chị em của nó, Alameda Research. Cuộc khủng hoảng sau đó, được đánh dấu bằng một đợt rút tiền ồ ạt và các nỗ lực mua lại thất bại, đã dẫn đến việc FTX phá sản và các cáo buộc hình sự chống lại người sáng lập của nó, Sam Bankman-Fried. 

Trong các thị trường giá lên của tiền điện tử, các nhà giao dịch thường khuyến khích những người khác trên mạng xã hội “HODL” — đơn giản là mua và giữ một tài sản tiền điện tử khi giá tăng, hoặc “mua khi giảm giá” — mua tài sản tiền điện tử bất cứ khi nào giá tạm thời lệch khỏi xu hướng tăng. 

Mục tiêu của chiến lược sau này là tiếp tục tích lũy tiền điện tử và kiếm lợi nhuận nếu giá phục hồi sau các đợt suy thoái.

Trong một số trường hợp, một số tài sản kỹ thuật số hoặc lĩnh vực tiền điện tử có thể hoạt động tốt hơn những lĩnh vực khác ở các giai đoạn khác nhau của thị trường giá lên vì nhiều lý do. Để cố gắng nắm bắt những lợi nhuận tiềm năng này, một số nhà đầu tư có thể chọn đa dạng hóa trên nhiều tài sản tiền điện tử. 

Đa dạng hóa nói chung được coi là một công cụ hữu ích để phân tán rủi ro trên nhiều tài sản hoặc thị trường.

Đối với các nhà giao dịch có kinh nghiệm hơn, họ có thể quyết định cố gắng tăng lợi nhuận bằng cách sử dụng các công cụ phái sinh cho phép họ sử dụng đòn bẩy để tạo ra lợi nhuận lớn hơn với chi phí rủi ro tăng lên. Các loại phái sinh tiền điện tử phổ biến bao gồm:

• Giao dịch ký quỹ – Thực hành sử dụng vốn vay từ một nhà môi giới để giao dịch một tài sản tiền điện tử
• Hợp đồng tương lai –  Thỏa thuận giữa các nhà giao dịch để mua và bán một tài sản với một mức giá nhất định vào một ngày trong tương lai
• Hợp đồng hoán đổi vĩnh cửu – Loại hợp đồng tương lai không có ngày hết hạn.

Các nhà giao dịch phải nhận thức rằng giao dịch phái sinh có thể rủi ro vì nó thường liên quan đến đòn bẩy, điều này có thể khiến họ bị thanh lý nếu giao dịch diễn ra ngược lại với dự đoán của họ.

Để biết thêm thông tin, hãy xem hướng dẫn của Trung tâm học tập Kraken của chúng tôi, Phái sinh tiền điện tử là gì?

Trong các thị trường giá xuống, nhiều nhà đầu tư có xu hướng ưu tiên các chiến lược quản lý rủi ro, chẳng hạn như bán tài sản của họ để lấy các lựa chọn thay thế ổn định hơn (như tiền mặt và stablecoin). Điều này có thể giúp các nhà giao dịch bảo vệ danh mục đầu tư của họ khỏi những tổn thất tiếp theo. 

Một chiến lược giao dịch phổ biến cho các nhà giao dịch giá xuống, hay gấu, là bán khống. Điều này liên quan đến việc vay tài sản, bán chúng ngay lập tức và mua lại những tài sản đó với giá thấp hơn, kiếm lợi nhuận từ chênh lệch giá được đo bằng tiền pháp định.

Trung bình hóa chi phí đô la (DCA) là một chiến lược đầu tư phổ biến cho các nhà đầu tư muốn đầu tư vào thị trường mà không cần phải canh thời điểm. DCA liên quan đến việc đầu tư một lượng tiền pháp định cố định vào tiền điện tử theo các khoảng thời gian đều đặn, như mua 100 USD BTC mỗi tháng, bất kể biến động thị trường. 

Bẫy tăng giá xảy ra khi một loại tiền điện tử tăng giá trong thị trường giá xuống, khiến các nhà đầu tư mua thêm tiền điện tử. Tuy nhiên, sau khi tất cả các giao dịch mua đã hoàn tất, sự sụt giảm nhu cầu sẽ khiến giá giảm và các nhà đầu tư phải chịu khoản lỗ ròng từ khoản đầu tư của họ.

Bẫy giảm giá là một đợt giảm giá tạm thời trong thị trường giá lên, cho thấy sai rằng giá có thể sắp giảm thêm trong khi thực tế không phải vậy. Các nhà đầu tư bị “mắc kẹt” bán tài sản tiền điện tử của họ để tránh thua lỗ, nhưng sau đó lại thấy thị trường tiếp tục tăng trưởng.

Hiểu được các đặc điểm riêng của thị trường tiền điện tử giá lên và giá xuống, thời gian chúng có thể kéo dài và cách các nhà giao dịch khác định vị bản thân trong các sự kiện này có thể cực kỳ quan trọng đối với người dùng tiền điện tử mới.

Biết được điều gì làm cho các giai đoạn thị trường này khác biệt có thể cho phép các nhà đầu tư đưa ra các quyết định giao dịch sáng suốt hơn và giúp họ điều chỉnh chiến lược của mình cho phù hợp.

Giờ đây, bạn đã hiểu cách thức hoạt động của thị trường giá lên và giá xuống, bạn đã sẵn sàng thực hiện bước tiếp theo trong hành trình tiền điện tử của mình chưa?

Kraken giúp bạn dễ dàng mua và giao dịch hàng trăm loại tiền điện tử.

Đăng ký tài khoản miễn phí của bạn ngay hôm nay!