Czym jest handel z dźwignią w kryptowalutach?

Handel z dźwignią pozwala otwierać większe pozycje, niż byłoby to możliwe, dysponując posiadanymi środkami. 

Najprościej mówiąc, dźwignia mnoży wartość dostępnego kapitału przez z góry określony mnożnik, co z kolei zwiększa wszelkie późniejsze zyski i straty. Traderzy często korzystają z dźwigni, aby handlować Bitcoin (BTC), Ethereum (ETH) i innymi aktywami cyfrowymi. 

Na przykład trader może wykorzystać $100 w Tether (USDT) z dźwignią 10x, aby otworzyć pozycję o wartości $1 000, co oznacza, że wszelkie zyski lub straty są podobnie mnożone przez 10 aż do zamknięcia pozycji.

Choć dźwignia może prowadzić do znaczących strat, przy starannym planowaniu i dyscyplinie może być także cennym narzędziem do skutecznego zarządzania ryzykiem.

Zanim zagłębimy się w temat, ważne jest, aby zrozumieć niektóre kluczowe terminy związane z handlem lewarowanym, ponieważ mogą one powodować pewne zamieszanie. Poświęć chwilę na przeczytanie i przyswojenie poniższych informacji, a jeśli zajdzie taka potrzeba, wróć do nich. 

• Dźwignia finansowa odnosi się do działania polegającego na zwielokrotnianiu dostępnego kapitału z platformy handlowej w celu zwiększenia wielkości pozycji. Chociaż nie pożyczasz środków bezpośrednio tak jak w przypadku kredytu, dźwignia finansowa pozwala kontrolować większą pozycję przy użyciu mniejszej kwoty kapitału, zwiększając ekspozycję na ruchy cen aktywów bazowych.
• Współczynnik dźwigni finansowej odzwierciedla proporcję depozytu zabezpieczającego do dźwigni jako stosunek. Na przykład, używając 10-krotnej dźwigni, z 1 $ depozytu zabezpieczającego możesz otworzyć pozycję o wartości 10 $, stąd Współczynnik dźwigni finansowej 1:10.
• Wielkość pozycji odnosi się do wartości nominalnej, którą kupujesz lub sprzedajesz odpowiednio w pozycji długiej lub krótkiej. Wielkość pozycji składa się z depozytu początkowego plus dodatkowe środki. 
• Ryzyko na transakcję to kwota lub procent Twojego kapitału handlowego, który jesteś gotów zaryzykować w danej transakcji. Nie jest to to samo co wielkość pozycji. Możesz mieć pozycję o wartości nominalnej 10 000 $ i ryzykować tylko 1% lub 100 $ salda swojego konta, jak opisano w poniższym przykładzie. 
• Zabezpieczenie (Collateral) odnosi się do aktywów (takich jak gotówka lub kryptowaluta), które trader zastawia lub blokuje, aby zabezpieczyć pozycję lewarowaną. Służy ono jako zabezpieczenie dla zwielokrotnionych środków.
• Likwidacja to przymusowe zamknięcie Twojej pozycji przez platformę handlową, które następuje, gdy Twój depozyt zabezpieczający spadnie poniżej poziomu depozytu zabezpieczającego wymaganego do utrzymania pozycji (Twojej ceny likwidacji). Jest to w zasadzie ostateczność, stosowana przez platformę w celu zapewnienia, że nie poniesiesz strat przekraczających środki dostępne na pokrycie dodatkowego kapitału.
• Kapitał własny (Equity) odnosi się do łącznej wartości konta tradera, a konkretnie do jego wartości własnościowej, obejmującej zarówno początkowy depozyt zabezpieczający, jak i wszelkie niezrealizowane zyski lub straty z otwartych pozycji. Jeśli używany jest Cross Margin, cały kapitał własny—włączając w to niezrealizowane zyski—może zostać zlikwidowany w celu pokrycia strat, ponieważ niektóre platformy handlowe automatycznie zamkną zyskowne pozycje, aby odzyskać niezbędne środki.
• Opłaty finansowania (Funding fees) to okresowe płatności dokonywane między traderami na rynku wiecznych kontraktów terminowych, które pomagają zapewnić, że cena kontraktu terminowego pozostaje zgodna z ceną spot aktywów bazowych. Opłaty te mogą z czasem zmniejszyć Twój kapitał własny, co z kolei może wpłynąć na Twoją zdolność do spełnienia wymogów depozytu zabezpieczającego i utrzymania otwartych pozycji.
• Handel z użyciem depozytu zabezpieczającego (Margin trading) to szersze pojęcie, które odnosi się do praktyki pożyczania środków od platformy lub brokera w celu handlu aktywami, umożliwiając traderom otwieranie pozycji większych niż saldo ich konta. Pożyczone środki pozwalają traderowi zawierać transakcje w celu zwiększenia zwrotów. Ważne jest, aby zauważyć, że handel z użyciem depozytu zabezpieczającego i handel lewarowany są pojęciami pokrewnymi, ale odrębnymi—depozyt zabezpieczający odnosi się do środków używanych jako zabezpieczenie, podczas gdy dźwignia odnosi się do efektu mnożnikowego na wielkość pozycji.
• Depozyt zabezpieczający (Margin) to część Twojego zabezpieczenia, która jest aktywnie wykorzystywana do otwarcia i utrzymania pozycji lewarowanej. Zasadniczo, depozyt zabezpieczający to ułamek całkowitej wielkości pozycji, zabezpieczony dostarczonym przez Ciebie zabezpieczeniem. Zazwyczaj istnieją dwa sposoby alokacji zabezpieczenia.
  • Cross Margin zazwyczaj oznacza, że całe Twoje saldo może być użyte jako zabezpieczenie (jeśli platforma posiada dedykowany Portfel instrumentów pochodnych, zazwyczaj jest to pełne saldo w tym portfelu). Skutkowałoby to oddaleniem Twojej ceny likwidacji od punktu wejścia, ale jeśli cena likwidacji zostanie osiągnięta, możesz stracić całe swoje saldo. 
  • Isolated margin wykorzystuje tylko część Twojego zabezpieczenia, co przybliża Twoją cenę likwidacji do punktu wejścia. Ta opcja może ograniczyć Twoje straty do konkretnego zabezpieczenia przeznaczonego dla danej pozycji.

Ponadto należy mieć świadomość istnienia dwóch rodzajów depozytu zabezpieczającego:

• Depozyt początkowy (Initial margin) to początkowa kwota kapitału wymagana do otwarcia pozycji lewarowanej. 
• Depozyt zabezpieczający wymagany do utrzymania pozycji (Maintenance margin) to minimalna kwota kapitału własnego, którą trader musi utrzymywać na swoim koncie, aby pozycja pozostała otwarta. Jeśli kapitał własny spadnie poniżej tego poziomu, następuje wezwanie do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego, wymagające od tradera dodania większej ilości środków lub grozi mu likwidacja.

Aby wyjaśnić, jak działa handel z dźwignią, wyobraźmy sobie sytuację, w której trader chce zająć pozycję z dźwignią na Bitcoin (BTC). 

W tym przykładzie, na podstawie swojego doświadczenia, analiz i backtestingu, trader uważa, że Bitcoin wyraźnie odbije od 50 000 USD. Jednak ma dwie obawy:

1. Jako trader działający na niższych interwałach czasowych, chce skorzystać z niewielkiego ruchu—konkretnie z 50 000 do 51 000 USD, czyli o 2%. Aby ta transakcja miała sens, trader będzie musiał zaangażować 100% swojego kapitału przeznaczonego na handel. 
2. Trader martwi się też ryzykiem kontrahenta. Jak głosi powiedzenie, “Not your keys, not your crypto” - środki zdeponowane na platformach transakcyjnych nie są w pełni pod twoją kontrolą, ponieważ dostęp do nich zależy od danej platformy. Trader mógłby wpłacić na platformę cały dostępny kapitał przeznaczony na handel, ale wówczas przez czas przetrzymywania środków byłby on zdany na łaskę protokołów bezpieczeństwa tej platformy. 

Dźwignia w pewnym stopniu rozwiązuje oba te problemy. Jeśli założymy, że trader dysponuje kapitałem 10 000 USD, dźwignia pozwoli handlować w takim rozmiarze pozycji, jakiego potrzebuje, bez konieczności zdeponowania na platformie więcej niż 3% kapitału. I tu w grę wchodzą współczynniki dźwigni.

Poziomy dźwigni określają, w jakim stopniu trader może zwielokrotnić swoją pozycję. W handlu kryptowalutami typowe poziomy dźwigni mieszczą się w przedziale od 2:1 (2x) do nawet 100:1 (100x). Im wyższy poziom, tym silniej zwielokrotnione będą zyski lub straty. 

W tym przykładzie trader chce:

• Zająć pozycję odzwierciedlającą wielkość całego kapitału przeznaczonego na handel—w tym przypadku $10,000—bez konieczności wpłacania tego kapitału na platformę handlową. 

Każdy trader ma do dyspozycji liczne opcje dotyczące poziomu dźwigni i często może je dostosować tak, aby wejść w dokładnie taki rozmiar pozycji, jakiego chce, w przedziale od 2x do 100x:

Przy dźwigni 2x za każde $1 zdeponowane jako zabezpieczenie możesz kontrolować pozycję wartą do dwukrotności tej kwoty. Na przykład, jeśli wpłacisz $100, możesz otworzyć pozycję o wartości $200. W tym przypadku połowa z $200 pochodziłaby z twoich własnych środków (marża), a druga połowa odzwierciedlałaby wzmocnienie wynikające z dźwigni. 

Zabezpieczenie to aktywa, które deponujesz, aby zabezpieczyć pozycję z dźwignią - to kapitał, który wykładasz, by zabezpieczyć pozycję. 

W większości przypadków traderzy mogą zastawić jako zabezpieczenie waluty fiat, takie jak dolary amerykańskie, lub różne inne kryptowaluty, w tym Bitcoin (BTC) i Ethereum (ETH).

Niektóre platformy handlu kryptowalutami, takie jak Kraken, oferują portfele z wieloma zabezpieczeniami, które umożliwiają traderom jednoczesne używanie wielu aktywów cyfrowych dla większej elastyczności. Warto jednak wspomnieć, że jeśli zastawisz część swojego portfela kryptowalutowego jako zabezpieczenie, nie będziesz mógł wykorzystać 100% jego wartości nominalnej jako marży. Wynika to z „haircut”, czyli obowiązkowej redukcji wartości stosowanej do zabezpieczonych aktywów kryptowalutowych. Celem haircut jest uwzględnienie dodatkowego ryzyka związanego z używaniem zmiennego aktywa jako marży. Krótko mówiąc, jeśli chcesz używać aktywów kryptowalutowych jako zabezpieczenia, musisz zaakceptować niewielki haircut w ich wartości, zanim będzie można je wykorzystać jako marżę.

Kontrakty coin-margined to kolejny przykład, w którym wymagana jest określona kryptowaluta jako zabezpieczenie. W takim przypadku wszelkie zyski lub straty są również realizowane w tym samym aktywie.

Powracając do naszego przykładu, trader wykorzystuje 200 $ z dźwignią 50x i używa zlecenia bracket, aby kupić 10 000 kontraktów na Bitcoin (BTC) po 50 000 $, o wartości nominalnej 10 000 $. Take profit to 51 000 $, a stop-loss 49 000 $. Rozbijmy to dalej:

• Trader wpłacił 300 $ jako zabezpieczenie na swoje konto futures, pozostawiając resztę kapitału (9 700 $) na portfelu sprzętowym. To może istotnie zmniejszyć ryzyko kontrahenta, jednocześnie pozwalając mu handlować całym saldem. 
• Następnie wybrał dźwignię 50x, co oznacza, że może otworzyć pozycję do 50x wartości zabezpieczenia, czyli do 15 000 $. Jednak trader jest zainteresowany jedynie pozycją o wartości 10 000 $. 
• Trader wybiera marżę krzyżową (cross margin), która wykorzysta całe dostępne zabezpieczenie, aby utrzymać pozycję otwartą, zapobiegając jej likwidacji przed osiągnięciem poziomu stop-loss. Oznacza to jednak, że trader może stracić więcej niż 200 $, jeśli rynek poruszy się gwałtownie lub zabraknie płynności. Ale ponownie, łączna potencjalna strata jest ograniczona do 300 $, ponieważ tyle znajduje się na koncie. 
• Marża początkowa wynosi 200 $ — to jest tyle z jego zabezpieczenia, ile jest wymagane, aby otworzyć pozycję. W tym przypadku marża początkowa stanowi 66% jego zabezpieczenia, ponieważ przy dźwigni 50x do otwarcia pozycji o wartości 10 000 $ wymagane jest 200 $. Gdyby trader chciał pozycję o wartości jedynie 5 000 $ przy dźwigni 50x, marża początkowa wyniosłaby 50 $, wykorzystując tylko 30% zabezpieczenia. 
• Oczekiwany stosunek zysku do ryzyka dla tej transakcji wynosi 1:1. Jeśli cena osiągnie take profit 51 000 $ zanim dotrze do stopu, trader zrealizuje zysk 200 $. Jeśli cena osiągnie stop 49 000 $ zanim take profit, trader zrealizuje stratę 200 $ (przed prowizjami i ewentualnymi kosztami poślizgu cenowego). 

Cena Bitcoina spada do 50 000 $ i zlecenie zostaje zrealizowane. Cena przez pewien czas waha się wokół 50 000 $, a kapitał (equity) tradera porusza się wraz z nią. Po kilku świecach odrzucenia przy 50 000 $ cena łapie impet wzrostowy i w ciągu paru godzin osiąga take profit. Po uwzględnieniu prowizji i opłat fundingowych trader realizuje zysk 199,50 $. 

Krótka pozycja na dźwigni jest naturalnie odwrotnością długiej pozycji, z dwoma kluczowymi różnicami. 

1. Długa pozycja polega na wykorzystaniu dźwigni do kupna kontraktów, z zamiarem ich późniejszej sprzedaży po wyższej cenie. Sprzedaż krótka korzysta z dokładnie tych samych mechanizmów opisanych powyżej, ale wykorzystuje dźwignię do sprzedaży kontraktów, tak aby mogły zostać sprzedane na rynku i odkupione w późniejszym terminie.
    
2. Krótkie pozycje teoretycznie wiążą się z nieograniczonym ryzykiem, ponieważ wartość aktywa może rosnąć w nieskończoność. Natomiast w długiej pozycji ostatecznym minimalnym poziomem ceny jest zero, bo cena nie może spaść poniżej tej wartości (kontraktów terminowych na ropę, nie licząc). Oznacza to, że twoje ryzyko jest ograniczone, nawet jeśli mało prawdopodobne jest, by trader utrzymywał pozycję z dźwignią aż do zera.

Hedging to kolejny sposób wykorzystania handlu z dźwignią do zarządzania ryzykiem. Załóżmy, że posiadasz trochę spotowego Ethereum (ETH), ale obawiasz się, że rynek zaraz zawróci w dół. Wykorzystanie dźwigni może pomóc chronić kapitał poprzez otwarcie krótkiej pozycji odpowiadającej wielkości posiadanych aktywów spot. 

Każdy spadek ceny spot ETH jest kompensowany niezrealizowanymi zyskami z krótkiej pozycji z dźwignią. 

Na przykład wyobraź sobie, że masz w portfelu 1 ETH i decydujesz się zabezpieczyć ten 1 ETH przy cenie 1 000 USD. Cena ETH spada następnie do 900 USD, co oznacza, że pozycja spot byłaby warta o 100 USD mniej, ale zabezpieczenie dawałoby teraz 100 USD zysku. 

W efekcie, w ujęciu realnym, zabezpieczyłeś kapitał ulokowany w spotowym ETH dzięki zabezpieczeniu. Naturalnie, jeśli pomyliłeś się co do odwrócenia rynku i ETH zamiast tego wzrosło, każdy wzrost wartości portfela zostałby skompensowany niezrealizowaną stratą na zabezpieczeniu.

Chociaż hedging jest użyteczną strategią zachowania wartości portfela, podobnie jak cały handel z dźwignią, nie jest pozbawiony ryzyka i może pójść źle. Wiele dużych firm wykorzystuje rynki kontraktów terminowych do zabezpieczania towarów z różnych powodów, ale nie oznacza to, że wynik pozycji będzie korzystny. 

Tak jak każda strategia handlowa, hedging wymaga tej samej należytej staranności i analizy, aby zwiększyć prawdopodobieństwo sukcesu. Jeśli błędnie ocenisz decyzję o zabezpieczeniu, możesz skończyć w gorszej sytuacji niż gdybyś nic nie robił. Uwzględnij również koszt fundingu, który może sprawić, że zabezpieczenie będzie drogie.

Zabezpieczenie to wciąż transakcja z dźwignią, z potencjałem likwidacji pozycji lub znaczącej straty, jeśli będzie zarządzane niewłaściwie. Jeśli otworzysz zabezpieczenie z wąskim stop-lossem, rynek może je zamknąć, zanim ruch zacznie działać na Twoją korzyść, co byłoby naprawdę niefortunnym rezultatem. 

Tokeny z dźwignią zapewniają alternatywę dla handlu z dźwignią i eliminują możliwość likwidacji (choć nie wykluczają znacznych strat). 

Zamiast wpłacać zabezpieczenie na margin, traderzy mogą po prostu kupić token z wbudowaną dźwignią, efektywnie kupując aktywo spot o zwiększonej zmienności. Na niektórych platformach handlowych traderzy mogą handlować tokenami z dźwignią, które poruszają się trzy razy częściej niż ich odpowiedniki na rynku spot. 

Na przykład, jeśli kupisz token Solana (SOL) o wartości 1000 USD z 3-krotną dźwignią, a rzeczywista cena Solany wzrośnie o 10% w ciągu dnia, to w tokenie z dźwignią zostanie to odzwierciedlone jako ruch o 30%. Jest to z pewnością prostszy sposób na zwiększenie zysków (i strat) bez użycia dźwigni. Jednakże ze względu na utratę wartości i codzienne rebalansowanie, tokeny te nie nadają się do pozycji long. Trzymanie ich przez dłuższy czas może prowadzić do strat, nawet jeśli rynek działa na Twoją korzyść. 

• Zarządzanie ryzykiem: Dźwignia pozwala traderom ograniczyć ryzyko kontrahenta oraz limitować ryzyko na pojedynczą transakcję zgodnie z rygorystycznymi zasadami zarządzania ryzykiem. To funkcja o ogromnej wartości — nie do przecenienia. Traderzy mogą też używać dźwigni, aby rozproszyć ryzyko na wielu platformach, zmniejszając potencjalny wpływ bycia celem ataków i poślizgu cenowego. 
• Efektywność kapitałowa: Dźwignia pozwala traderom kontrolować duże pozycje przy relatywnie niewielkim kapitale.
• Hedging: Jak opisano powyżej, zajmując krótką pozycję równą wartości aktywów w portfelu, traderzy mogą złagodzić wpływ potencjalnych spadków na rynku i chronić kapitał. 
• Zarabianie na spadkach: Na rynkach spot można sprzedać posiadane aktywa, by odkupić je niżej; natomiast handel z dźwignią pozwala traderom zarabiać na spadkach także na aktywach, których nie posiadają. To otwiera znacznie więcej okazji do wykorzystania. 
• Maksymalizacja zysków: Traderzy mogą używać dźwigni, aby osiągać ponadprzeciętne zwroty, których nie da się uzyskać na rynkach spot. Gdy pozycja zaczyna generować niezrealizowany zysk, można wykorzystać wzrost salda depozytu zabezpieczającego, by powiększyć pozycję, co — jeśli rynek nadal będzie poruszał się na korzyść tradera — przełoży się na większy łączny zysk. Ten proces można powtarzać, aby kumulować zwroty tak długo, jak pozycja pozostaje otwarta. 

• Ryzyko rujnujących strat: Jak doświadczyło wielu traderów, handel z dźwignią może mieć poważne konsekwencje. W wielu przypadkach wynika to z prostego, niezamierzonego błędu, spowodowanego brakiem zrozumienia, jak działa dźwignia. Dlatego dźwigni należy używać wyłącznie wtedy, gdy pewnie rozumiesz mechanizmy stojące za jej działaniem i potrafisz bezpiecznie zarządzać ryzykiem. 
• Złożoność: Jak pokazuje powyższa lista, handel z dźwignią wiąże się z pewnym poziomem złożoności i zrozumienie wszystkich elementów układanki może zająć trochę czasu. To utrudnia start początkującym traderom i zwiększa prawdopodobieństwo kosztownych błędów. W Wielkiej Brytanii wielu traderów nie ma dostępu do produktów pochodnych na krypto, odkąd FCA zakazał ich sprzedaży klientom detalicznym, powołując się na różne powody związane z potencjalnymi szkodami, jakie mogą powodować.
• Wrażliwość na czas: Ze względu na sposób działania kontraktów futures na kryptowaluty, traderzy są wrażliwi zarówno na cenę, jak i na czas. Są wrażliwi na cenę, ponieważ, aby zrealizować jakikolwiek zysk, rynek musi poruszyć się na ich korzyść. Są wrażliwi na czas z powodu kosztu utrzymywania pozycji w określonych warunkach. Jeśli trader otworzy długą pozycję, gdy funding jest znacząco dodatni, będzie musiał co kilka godzin płacić opłatę fundingową za utrzymanie pozycji (gdy funding jest dodatni, pozycje długie płacą pozycjom krótkim). Te opłaty mogą się kumulować i w dłuższym okresie istotnie obniżyć rentowność transakcji. W pewnym momencie, jeśli rynek przez dłuższy czas nie porusza się na ich korzyść, trader może płacić tak wysokie opłaty fundingowe, że zdecyduje się zamknąć pozycję. Mówiąc prościej, traderzy ponoszący wysokie opłaty fundingowe potrzebują, aby ceny poruszyły się na ich korzyść w rozsądnym horyzoncie czasowym, podczas gdy ktoś, kto po prostu trzyma pozycję spot, nie ma tego problemu. 
• Podatność na wykorzystanie: Rynki krypto często charakteryzują się gwałtownymi, zmiennymi ruchami, które zaskakują wielu traderów i wymuszają likwidację ich pozycji. short squeeze to jeden z przykładów - cena gwałtownie skacze, zmuszając sprzedających na krótko do zamykania pozycji. Tego typu ruchy pojawiają się zwykle wtedy, gdy traderzy na rynku futures są podatni, a wywieranie na nich presji generuje płynność. Weź też pod uwagę, że rynek kryptowalut działa 24/7 i wielu traderów może zostać zaskoczonych w najmniej oczekiwanym momencie. 

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o handlu kontraktami futures na kryptowaluty, Kraken przygotował bibliotekę przydatnych filmów dla początkujących. 

Prawidłowo i ostrożnie używana dźwignia może ograniczać ryzyko kontrahenta, chronić kapitał i być źródłem nowych okazji handlowych. Używana nieostrożnie, dźwignia może prowadzić do szybkich i znaczących strat. Kluczowy przekaz dla każdego początkującego tradera: nie korzystaj z dźwigni, dopóki nie masz pewności, że rozumiesz, jak działa i jak jej używać. Podejmując szereg kroków w celu ograniczenia potencjalnego ryzyka, dźwignia może być użytecznym narzędziem.