Pożyczki kryptowalutowe: co to jest i na czym polega

Pożyczka kryptowalutowa pozwala wykorzystać posiadane kryptowaluty jako zabezpieczenie w celu uzyskania dodatkowych środków lub siły nabywczej, bez konieczności ich sprzedaży. Zastawiasz posiadane aktywo, pożyczasz część jego wartości i otrzymujesz środki, zachowując przy tym własność zabezpieczenia.

Pożyczki kryptowalutowe pozwalają też zwiększyć kwotę, którą możesz przeznaczyć na nową transakcję, bez konieczności wcześniejszej sprzedaży monet w celu pozyskania gotówki. Wielu inwestorów bierze pożyczki pod zastaw swoich krypto właśnie po to, by kupić ich więcej.

Kraken Borrow włącza ten mechanizm bezpośrednio w proces zakupu – posiadane już krypto działa jako siła nabywcza. Dzięki temu możesz kupować za kwotę przekraczającą Twoje saldo gotówki, bez sprzedawania niczego z portfolio. Po spłacie pożyczki zabezpieczenie wraca do Ciebie.

Tradycyjna pożyczka gotówkowa w banku często nie wymaga zabezpieczenia – decyzja opiera się głównie na Twojej zdolności kredytowej, dochodach i historii.

Pożyczka kryptowalutowa odwraca ten model. Zatwierdzenie zależy od wniesionego zabezpieczenia, a nie od historii kredytowej czy profilu ryzyka, dlatego finansowanie jest zwykle znacznie szybsze. Kompromis polega na tym, że wiarygodność pożyczki zależy wyłącznie od wartości stojącego za nią zabezpieczenia – wiąże się to z ryzykiem, którego standardowa pożyczka bankowa nie niesie.

Pożyczki kryptowalutowe dzielą się na dwie szerokie kategorie, a różnica między nimi sprowadza się do tego, kto przechowuje Twoje zabezpieczenie.

Pożyczka scentralizowana (CeFi) obsługiwana jest przez firmę, np. giełdę, która przejmuje Twoje zabezpieczenie w depozyt i ustala warunki.

Pożyczka zdecentralizowana (DeFi) działa poprzez kontrakt smart na blockchainie, a nie przez firmę – dlatego zwykle zachowujesz większą bezpośrednią kontrolę nad swoimi aktywami.

W praktyce każda pożyczka kryptowalutowa działa tak samo: blokujesz zabezpieczenie, pożyczasz kwotę stanowiącą ułamek jego wartości, płacisz odsetki od pożyczonej kwoty i spłacasz pożyczkę, aby odblokować zabezpieczenie. Konkretne progi i stawki różnią się w zależności od platformy, dlatego traktuj poniższe wartości jako ogólną ilustrację, a nie warunki konkretnego produktu.

Wskaźnik pożyczka-wartość (LTV) to wielkość Twojej pożyczki podzielona przez wartość zabezpieczenia, wyrażona w procentach. Pożycz 4000 USD w stablecoinach pod zabezpieczenie o wartości 10 000 USD, a Twój wskaźnik LTV wyniesie 40%.

Platformy stosują też redukcję wartości (haircut), która obniża część wartości rynkowej aktywa uwzględnianą jako zabezpieczenie, tworząc bufor na wahania cen. Bardziej zmienne aktywo otrzymuje większą redukcję wartości, więc pozwala zaciągnąć mniejszą pożyczkę.

Odsetki płacisz wyłącznie od pożyczonej kwoty, a stawki mogą być stałe lub zmienne, w zależności od platformy. Niektóre produkty mają określony termin i ustaloną datę spłaty. Inne, takie jak Kraken Borrow, są otwarte – nie mają terminu zapadalności, a spłaty dokonujesz wtedy, gdy Ci to odpowiada. Spłata w całości lub w części zmniejsza Twoje zadłużenie i obniża wskaźnik LTV.

Ponieważ pożyczka jest zabezpieczona zmiennym aktywem, platforma nieustannie monitoruje Twój wskaźnik LTV. Jeśli wartość Twojego zabezpieczenia spada, LTV rośnie. Po przekroczeniu pierwszego progu platforma wysyła margin call.

Margin call to ostrzeżenie wzywające do uzupełnienia zabezpieczenia lub spłaty części zadłużenia. Po przekroczeniu drugiego, niższego progu platforma przeprowadza likwidację, czyli automatycznie sprzedaje część Twojego zabezpieczenia, aby pokryć wartość pożyczki.

Jeśli chcesz poznać krok po kroku obliczenia LTV, naliczanie odsetek i dokładny przebieg likwidacji, nasz dedykowany przewodnik po mechanice pożyczek omawia te kwestie znacznie szczegółowiej.

Pożyczki kryptowalutowe mają dwa główne zastosowania, a to drugie większość osób pomija.

Klasyczne zastosowanie pożyczki kryptowalutowej to pozyskanie środków pod zastaw posiadanych aktywów bez ich sprzedaży. Zachowujesz pozycję i ekspozycję na zmiany ceny, a jednocześnie uzyskujesz dostęp do wartości, którą inaczej można uwolnić tylko przez sprzedaż.

Na przykład zamiast sprzedać 1 BTC, aby pokryć wydatek w wysokości 20 000 $, możesz pożyczyć 20 000 $ w stablecoinach pod zastaw swojego Bitcoina i zachować pozycję w nienaruszonym stanie.

Niektórzy widzą w pożyczce kryptowalutowej wyłącznie sposób na wypłatę gotówki. W praktyce coraz popularniejsze zastosowanie jest znacznie mocniejsze: wykorzystanie wartości krypto, które już masz, do zakupu większej ilości krypto w ramach tego samego procesu zakupu, z którego korzystasz na co dzień. Pożyczka to mechanizm, ale chodzi o to, by kupić więcej.

W tym miejscu pojawia się koncepcja siły nabywczej.

Zamiast wnioskować o osobną pożyczkę, widzisz jedną kwotę pokazującą, ile możesz kupić – łączącą Twoją gotówkę z wartością dostępnej pożyczki zabezpieczonej kryptowalutami.

Robinhood spopularyzował ten pojedynczy wskaźnik siły nabywczej dla akcji, a w naszym porównaniu sprawdzamy, jak obie platformy do tego podchodzą.

Pożyczki kryptowalutowe są naprawdę użyteczne, ale wiążą się z realnym ryzykiem, któremu należy poświęcić tyle samo uwagi. Dlatego warto zrozumieć obie strony, zanim z nich skorzystasz.

• Pożyczasz bez sprzedaży, więc zachowujesz pozycję i ekspozycję cenową.

• Bez weryfikacji zdolności kredytowej – decyzja opiera się na zabezpieczeniu, a nie na historii kredytowej.

• Szybki dostęp do płynności lub siły nabywczej, często w ciągu minut, a nie dni.

• W niektórych jurysdykcjach pozwala uniknąć sprzedaży podlegającej opodatkowaniu (to informacja faktyczna, a nie porada podatkowa – zobacz Często Zadawane Pytania).

Zanim przejdziemy do listy, jedna definicja: głównym ryzykiem pożyczki kryptowalutowej jest likwidacja, czyli sprzedaż zabezpieczenia przez platformę w celu pokrycia pożyczki, gdy jego wartość spadnie zbyt mocno.

• Zabezpieczenie może zostać zlikwidowane, jeśli jego wartość spadnie, a Ty możesz stracić wniesione krypto.

• Zmienność rynku krypto zwiększa ryzyko likwidacji. Bitcoin spadł o ponad 65% podczas rynku niedźwiedzia w 2022 r., a taki ruch potrafi zamienić komfortową pożyczkę w margin call.

• Ryzyko platformy lub powiernika – firma przechowująca Twoje zabezpieczenie może upaść lub zamrozić wypłaty.

• Zmienne stopy procentowe mogą rosnąć, zwiększając z czasem koszt utrzymania pożyczki.

Możesz podjąć kilka działań, które ochronią Cię przed ryzykiem likwidacji.

Pożyczaj ostrożnie, znacznie poniżej maksymalnego LTV, aby normalne wahania ceny nie zbliżały Cię do likwidacji.

Monitoruj swoje zabezpieczenie i wskaźnik LTV oraz trzymaj w rezerwie aktywa, które możesz dołożyć, jeśli ceny zaczną działać na Twoją niekorzyść.

Wybieraj regulowanych, transparentnych dostawców z udokumentowanym doświadczeniem i opublikowanym dowodem rezerw. W przypadku pożyczek niepowierniczych nasz przewodnik opisuje dodatkowe zasady, które pomagają lepiej chronić środki.

Pożyczki kryptowalutowe wiążą się z realnymi, konkretnymi ryzykami, a poziom bezpieczeństwa zależy niemal wyłącznie od wybranego dostawcy oraz od tego, jak ostrożnie pożyczasz. Dwa najpoważniejsze scenariusze niepowodzenia to likwidacja Twojego zabezpieczenia oraz upadek samej platformy.

W przypadku pożyczki powierniczej (CeFi) firma przejmuje Twoje zabezpieczenie na cały okres trwania pożyczki. To rozwiązanie zapewnia wygodę produktu, ale oznacza też, że Twój dostęp zależy od tego, czy firma pozostaje wypłacalna i operacyjnie sprawna. Przy pożyczce niepowierniczej (DeFi) żadna firma nie przechowuje Twoich aktywów, ale błąd lub exploit w kontrakcie smart może w zamian doprowadzić do utraty środków.

Bessa z 2022 roku pokazała, jak wygląda upadek podmiotu powierniczego. Celsius Network wstrzymała wypłaty w czerwcu 2022 roku, a w listopadzie złożyła wniosek o upadłość. Pod koniec 2022 roku upadłość ogłosiła też BlockFi po ekspozycji na FTX.

Klienci obu platform stracili środki lub czekali miesiącami na ich odzyskanie. Ryzyko związane ze smart kontraktami również nie jest hipotetyczne. Przez lata skompromitowanych zostało wiele protokołów DeFi, nie tylko scentralizowanych platform.

Zanim gdziekolwiek zaciągniesz pożyczkę, przeprowadź krótką analizę due diligence: jak długo platforma działa, czy posiada licencje regulacyjne, jak przechowuje aktywa klientów i jak to potwierdza (na przykład publikując raporty proof of reserves) oraz czy doświadczyła poważnych incydentów bezpieczeństwa lub problemów z wypłacalnością.

Aave od 2022 roku opublikowała ponad dziesięć niezależnych audytów przeprowadzonych między innymi przez OpenZeppelin i Trail of Bits – i właśnie takiej transparentności warto szukać.

W Kraken pożyczka pod zastaw krypto jest wbudowana w standardowy proces zakupu, a nie prowadzona jako osobny wniosek. Kraken Borrow sprawia, że kwalifikujące się krypto, które już posiadasz, jak BTC i ETH, staje się siłą nabywczą, dzięki czemu możesz kupować więcej bez sprzedawania.

Sytuacja. Aktywna traderka utrzymuje długoterminową pozycję w Bitcoin, której nie zamierza sprzedawać. Pojawia się kolejna okazja inwestycyjna, ale jej wolna gotówka jest ograniczona, a sprzedaż oznaczałaby porzucenie pozycji, do której nadal jest przekonana.

Działanie. Zamiast sprzedawać, pożycza pod zastaw niewielkiej części swoich Bitcoinów, utrzymując niski LTV, tak aby rutynowy spadek ceny nie zbliżył jej do likwidacji. Jej pierwotna pozycja pozostaje nienaruszona i zachowuje ekspozycję na cenę.

Wynik. Wykorzystuje nową okazję, nie ruszając przy tym swoich pierwotnych zasobów. Ma teraz dwie rzeczy do obserwowania: nową pozycję oraz wartość zabezpieczenia, ponieważ gwałtowny spadek Bitcoina mógłby wywołać margin call.

Wniosek. Pożyczanie pod zastaw krypto poszerza możliwości działania, ale ta elastyczność działa w obie strony. Ostrożny LTV i aktywne monitorowanie to różnica między użytecznym narzędziem a wymuszoną likwidacją. Pożyczanie nie eliminuje ryzyka. Dodaje jego drugą warstwę, którą musisz zarządzać.

Wiesz już, czym jest pożyczka kryptowalutowa, jak działają LTV i likwidacja oraz jak oceniać ryzyko. Teraz czas przełożyć tę wiedzę na działanie.

Na Kraken nie potrzebujesz osobnej aplikacji pożyczkowej: Kraken Borrow wbudowuje pożyczkę zabezpieczoną kryptowalutami w standardowy proces zakupu — kwalifikujące się krypto, które już posiadasz, staje się siłą nabywczą, Twoja gotówka jest wydawana w pierwszej kolejności, a pełne oprocentowanie i opłaty widzisz jeszcze przed potwierdzeniem.

Działa na tej samej infrastrukturze co Kraken, którego zarządzane portfele powiernicze nie zostały naruszone od 2011 roku, i funkcjonuje w ramach jednego konta razem z handlem, stakingiem i pozostałymi usługami — nie musisz więc nigdzie się przenosić, żeby z niej skorzystać.