Pożyczki kryptowalutowe: co to jest i na czym polega

Pożyczka kryptowalutowa pozwala Ci wykorzystać posiadaną kryptowalutę jako zabezpieczenie i uzyskać dodatkowe środki lub siłę nabywczą bez jej sprzedaży. Zastawiasz posiadane aktywo, pożyczasz kwotę stanowiącą część jego wartości i otrzymujesz pożyczone środki, zachowując przy tym własność zabezpieczenia.

Pożyczki kryptowalutowe pozwalają też zwiększyć kwotę, jaką możesz przeznaczyć na nową transakcję, bez konieczności wcześniejszej sprzedaży monet w celu pozyskania gotówki. W praktyce wielu inwestorów pożycza pod zastaw krypto właśnie po to, by dokupić kolejne kryptowaluty.

Kraken Borrow wbudowuje to bezpośrednio w proces zakupu, ponieważ krypto, które już posiadasz, staje się Twoją siłą nabywczą. Dzięki temu możesz kupić więcej, niż pozwala Twoja gotówka, bez sprzedawania czegokolwiek z portfolio. Po spłacie pożyczki Twoje zabezpieczenie zostaje Ci zwrócone.

Tradycyjna pożyczka gotówkowa w banku jest zwykle niezabezpieczona i przyznawana głównie na podstawie scoringu kredytowego, dochodów i historii kredytowej.

Pożyczka kryptowalutowa odwraca ten model. Decyzja opiera się na wniesionym zabezpieczeniu, a nie na Twojej historii kredytowej czy profilu ryzyka, dlatego środki trafiają do Ciebie zazwyczaj znacznie szybciej. Kompromis polega na tym, że pożyczka jest tak wiarygodna, jak wartość stojącego za nią zabezpieczenia, co wiąże się z ryzykiem, którego nie niesie standardowy kredyt bankowy.

Pożyczki kryptowalutowe dzielą się na dwie główne kategorie, a różnica między nimi sprowadza się do tego, kto przechowuje Twoje zabezpieczenie.

Pożyczka scentralizowana (CeFi) jest udzielana przez firmę, na przykład giełdę, która przejmuje w powiernictwo Twoje zabezpieczenie i ustala warunki.

Pożyczka zdecentralizowana (DeFi) działa poprzez kontrakt smart na blockchainie, a nie przez firmę, dlatego zwykle zachowujesz bardziej bezpośrednią kontrolę nad swoimi aktywami.

Na poziomie technicznym każda pożyczka kryptowalutowa działa tak samo: blokujesz zabezpieczenie, pożyczasz kwotę stanowiącą ułamek jego wartości, płacisz odsetki od pożyczonej sumy i spłacasz zobowiązanie, aby odblokować zabezpieczenie. Dokładne progi i stawki różnią się w zależności od platformy, więc poniższe liczby traktuj jako ogólne przykłady, a nie warunki konkretnego produktu.

Wskaźnik pożyczka-wartość (LTV) to wysokość pożyczki podzielona przez wartość zabezpieczenia, wyrażona w procentach. Jeśli pożyczysz 4000 $ w stablecoinach pod zabezpieczenie o wartości 10 000 $, Twój LTV wynosi 40%.

Platformy stosują też redukcję wartości (haircut), która pomniejsza część wartości rynkowej aktywa uznawaną za zabezpieczenie, tworząc bufor na wahania cen. Bardziej zmienne aktywo ma większą redukcję wartości, więc pozwala na mniejszą pożyczkę.

Odsetki płacisz tylko od pożyczonej kwoty, a stopy mogą być stałe lub zmienne w zależności od platformy. Niektóre produkty mają ustalony okres z konkretną datą spłaty. Inne, jak Kraken Borrow, są otwarte – nie mają terminu zapadalności, a spłaty dokonujesz wtedy, kiedy Ci to odpowiada. Spłata, w całości lub w części, zmniejsza Twoje zadłużenie i obniża LTV.

Ponieważ pożyczka jest zabezpieczona zmiennym aktywem, platforma nieustannie monitoruje Twoje LTV. Jeśli wartość zabezpieczenia spada, Twoje LTV rośnie. Po przekroczeniu pierwszego progu platforma wysyła margin call.

Margin call to ostrzeżenie, że należy dodać zabezpieczenie lub spłacić część pożyczonej kwoty. Po przekroczeniu drugiego, niższego progu platforma przeprowadza likwidację, czyli automatycznie sprzedaje część Twojego zabezpieczenia, aby pokryć wartość pożyczki.

Jeśli chcesz zobaczyć pełny opis obliczeń LTV, naliczania odsetek i przebiegu likwidacji krok po kroku, nasz osobny przewodnik po mechanizmie pożyczek omawia to znacznie szczegółowiej.

Pożyczki kryptowalutowe mają dwa główne zastosowania, a to drugie większość osób pomija.

Klasyczne zastosowanie pożyczki kryptowalutowej to pozyskanie środków pod zastaw posiadanych aktywów bez ich sprzedaży. Zachowujesz pozycję i pełną ekspozycję na zmiany cen, a jednocześnie uzyskujesz dostęp do wartości, którą w innym przypadku uwolniłbyś tylko poprzez sprzedaż.

Zamiast na przykład sprzedać 1 BTC, aby pokryć wydatek w wysokości 20 000 $, możesz pożyczyć 20 000 $ w stablecoinach pod zastaw swojego Bitcoina i zachować pozycję bez zmian.

Niektórzy postrzegają pożyczkę kryptowalutową wyłącznie jako sposób na pozyskanie gotówki. W praktyce szybciej rośnie inne, bardziej wartościowe zastosowanie: wykorzystanie wartości posiadanych już krypto do zakupu większej ilości krypto, w ramach tego samego procesu zakupowego, z którego i tak korzystasz. Pożyczanie to mechanizm, ale sedno stanowi możliwość zakupu większej ilości.

W tym miejscu pojawia się koncepcja siły nabywczej.

Zamiast składać wniosek o osobną pożyczkę, widzisz jedną liczbę pokazującą, ile możesz kupić – na podstawie posiadanej gotówki oraz wartości dostępnej dla Ciebie pożyczki zabezpieczonej kryptowalutami.

Robinhood spopularyzował ten pojedynczy wskaźnik siły nabywczej na rynku akcji, a nasze porównanie pokazuje, jak obie platformy do niego podchodzą.

Pożyczki kryptowalutowe są naprawdę użyteczne, ale wiążą się też z realnym ryzykiem, które zasługuje na równie dużą uwagę. Dlatego warto poznać obie strony, zanim skorzystasz z takiego rozwiązania.

• Pożyczaj bez sprzedaży – zachowujesz swoją pozycję i pełną ekspozycję na zmiany ceny.

• Bez sprawdzania zdolności kredytowej – zatwierdzenie opiera się na zabezpieczeniu, a nie na historii kredytowej.

• Szybki dostęp do płynności lub siły nabywczej – często w ciągu minut, a nie dni.

• W niektórych jurysdykcjach możesz uniknąć sprzedaży podlegającej opodatkowaniu (to informacja faktyczna, nie porada podatkowa – zobacz sekcję Często Zadawane Pytania).

Zanim przejdziemy do listy, jedna definicja: głównym ryzykiem pożyczki kryptowalutowej jest likwidacja, czyli sprzedaż zabezpieczenia przez platformę w celu pokrycia pożyczki, gdy jego wartość zbyt mocno spadnie.

• Zabezpieczenie może zostać zlikwidowane w razie spadku jego wartości, a Ty możesz stracić przekazane krypto.

• Zmienność rynku krypto zwiększa to ryzyko likwidacji. Bitcoin spadł o ponad 65% podczas rynku niedźwiedzia w 2022 r., a taki ruch może zamienić komfortową pożyczkę w margin call.

• Ryzyko platformy lub powiernika – sytuacja, w której firma przechowująca Twoje zabezpieczenie upada lub wstrzymuje wypłaty.

• Zmienne stopy procentowe mogą rosnąć, zwiększając z czasem koszt utrzymania pozycji.

Możesz podjąć kilka działań, aby zabezpieczyć się przed ryzykiem likwidacji.

Pożyczaj rozważnie, znacznie poniżej maksymalnego LTV, aby zwykłe wahanie ceny nie zbliżyło Cię do progu likwidacji.

Monitoruj swoje zabezpieczenie oraz wskaźnik LTV i utrzymuj rezerwę aktywów, którą możesz dołożyć, gdy ceny pójdą w niekorzystnym kierunku.

Wybieraj regulowanych i transparentnych dostawców z udokumentowaną historią oraz publikowanym dowodem rezerw. W przypadku pożyczek non-custodial nasz przewodnik opisuje dodatkowe nawyki, które pomagają lepiej chronić środki.

Pożyczki kryptowalutowe wiążą się z realnymi, konkretnymi rodzajami ryzyka, a poziom bezpieczeństwa zależy niemal wyłącznie od wybranego dostawcy i tego, jak ostrożnie pożyczasz. Dwa najpoważniejsze scenariusze to likwidacja zabezpieczenia oraz upadek samej platformy.

W przypadku pożyczki custodial (CeFi) firma przejmuje Twoje zabezpieczenie na cały czas trwania pożyczki. Właśnie to rozwiązanie sprawia, że produkt jest wygodny, ale oznacza również, że dostęp do środków zależy od tego, czy dana firma pozostaje wypłacalna i działa nieprzerwanie. W pożyczce non-custodial (DeFi) żadna firma nie przechowuje Twoich aktywów, ale błąd lub exploit w kontrakcie smart może doprowadzić do utraty środków.

Bessa z 2022 r. pokazała, jak wygląda upadek platformy powierniczej. Celsius Network wstrzymał wypłaty w czerwcu 2022 r., a w listopadzie tego samego roku złożył wniosek o upadłość. Pod koniec 2022 r. w ślad za nim upadłość ogłosił BlockFi po ekspozycji na FTX.

Klienci obu platform stracili środki lub czekali miesiącami na ich odzyskanie. Ryzyko związane z kontraktami smart również nie jest hipotetyczne. Na przestrzeni lat naruszone zostały nie tylko scentralizowane platformy, ale też wiele protokołów DeFi.

Zanim gdziekolwiek zaciągniesz pożyczkę, przejdź przez krótką listę kontrolną due diligence: jak długo platforma działa, czy posiada licencje regulatorów, w jaki sposób przechowuje i potwierdza aktywa klientów (na przykład publikując raporty proof-of-reserves) oraz czy doświadczyła poważnych incydentów bezpieczeństwa lub niewypłacalności.

Aave od 2022 r. opublikował ponad dziesięć niezależnych audytów przeprowadzonych przez firmy takie jak OpenZeppelin i Trail of Bits – i właśnie takiej przejrzystości warto szukać.

Na Krakenie pożyczka pod zastaw krypto jest wbudowana bezpośrednio w proces zakupu, a nie realizowana jako osobny wniosek. Kraken Borrow sprawia, że kwalifikujące się krypto, które już posiadasz – na przykład BTC i ETH – staje się siłą nabywczą, dzięki czemu możesz kupować więcej bez sprzedaży.

Sytuacja. Aktywna traderka utrzymuje długoterminową pozycję w Bitcoinie, której nie zamierza sprzedawać. Pojawia się kolejna okazja inwestycyjna, ale jej wolne środki są ograniczone, a sprzedaż oznaczałaby rezygnację z pozycji, w którą nadal wierzy.

Działanie. Zamiast sprzedawać, pożycza pod zastaw niewielkiej części swojego Bitcoina, utrzymując niski wskaźnik LTV, tak by rutynowy spadek ceny nie zbliżył jej do likwidacji. Jej pierwotna pozycja pozostaje nienaruszona i zachowuje pełną ekspozycję na zmiany ceny.

Wynik. Wykorzystuje nową okazję, jednocześnie zachowując swoją pierwotną pozycję. Ma teraz dwie rzeczy do monitorowania: nową pozycję oraz wartość zabezpieczenia, ponieważ gwałtowny spadek Bitcoina mógłby uruchomić margin call na pożyczce.

Wniosek. Pożyczanie pod zastaw krypto poszerza możliwości, ale ta elastyczność ma dwie strony. Ostrożny wskaźnik LTV i aktywne monitorowanie to różnica między użytecznym narzędziem a wymuszoną likwidacją. Pożyczanie nie eliminuje ryzyka. Dodaje jego drugą warstwę, którą trzeba zarządzać.

Wiesz już, czym jest pożyczka kryptowalutowa, jak działają LTV i likwidacja oraz jak oceniać ryzyko. Teraz ta wiedza przekłada się na działanie.

W Krakenie nie potrzebujesz do tego osobnej aplikacji pożyczkowej: Kraken Borrow wbudowuje pożyczkę zabezpieczoną kryptowalutami w standardowy proces zakupu, dzięki czemu kwalifikujące się krypto, które już posiadasz, staje się siłą nabywczą, gotówka jest wykorzystywana w pierwszej kolejności, a pełne oprocentowanie i opłaty widzisz przed potwierdzeniem.

Działa na tej samej infrastrukturze co Kraken, którego zarządzane portfele powiernicze od 2011 roku nigdy nie zostały naruszone, i znajduje się obok handlu, stakingu i wszystkiego innego na jednym koncie – nie musisz więc nigdzie się przenosić, żeby z tego skorzystać.