Wat is cryptostaking en hoe werkt het? Een complete handleiding

Crypto staking betekent dat je jouw cryptocurrency vastzet om een blockchain-netwerk draaiende te houden. In ruil daarvoor verdien je beloningen.

Wanneer je staked, neem je deel aan een proces dat netwerkvalidatie wordt genoemd. Jouw activa helpen bevestigen dat transacties nauwkeurig zijn en correct worden toegevoegd aan het blockchain-netwerk. Zie het als het aan het werk zetten van jouw crypto, in plaats van het onbenut in je wallet te laten staan.

Kijk je liever een video? De video hieronder leidt je door alles wat je moet weten over het staken van jouw crypto.

Hier is een eenvoudige, stapsgewijze uitleg van hoe crypto-staking werkt:

• Stap 1 — Je zet je crypto vast: Je commit een gekozen hoeveelheid cryptocurrency aan een staking-programma. Dit wordt het 'bonden' van je activa genoemd. Sommige netwerken vereisen een minimumbedrag om deel te nemen, en de meeste hebben een bonding-periode voordat de beloningen beginnen.

• Stap 2 — Je helpt het netwerk valideren: Je gestakede activa maken je in aanmerking voor selectie als validator (of om te delegeren aan een validator). Validators bevestigen nieuwe batches transacties en voegen deze toe aan de blockchain. Het netwerk gebruikt jouw stake als onderpand — eerlijke deelname wordt beloond, oneerlijk gedrag wordt bestraft.

• Stap 3 — Je verdient staking-beloningen: Voor elk blok dat je helpt valideren, geeft het netwerk nieuwe cryptocurrency uit als beloning. Deze beloningen zijn doorgaans evenredig aan de grootte van jouw stake en worden uitbetaald in dezelfde token als degene die je hebt gestaked. Beloningspercentages variëren per netwerk en staan niet vast.

Proof-of-Stake (PoS) is een consensusmechanisme, de set regels die een blockchain gebruikt om overeenstemming te bereiken over welke transacties geldig zijn. In plaats van rekenkracht te gebruiken (zoals Bitcoin's Proof-of-Work), gebruikt PoS economische inzet (stake). Hoe meer crypto je vastzet, hoe meer invloed je hebt op het validatieproces.

Deze aanpak is energiezuiniger dan Proof-of-Work en stelt veel meer blockchains in staat om transacties op schaal te verwerken. Netwerken zoals Ethereum, Solana en Cardano gebruiken allemaal variaties van Proof-of-Stake. Om validators eerlijk te houden, kan het protocol een deel van hun stake 'slashen' (vernietigen) als ze de regels overtreden.

Delegated Proof-of-Stake (DPoS) is een variatie op PoS waarbij tokenhouders stemmen op een kleinere groep vertegenwoordigers — delegates of nodes genoemd — die transacties namens hen valideren. Zie het als het kiezen van vertegenwoordigers in plaats van rechtstreeks deel te nemen.

DPoS stelt meer mensen in staat om deel te nemen aan staking zonder dat ze hun eigen validator hoeven te draaien. Het kan het proces sneller en toegankelijker maken, hoewel het een zekere mate van vertrouwen vereist in de delegates die je kiest.

Staking is een manier om jouw crypto aan het werk te zetten, maar het is niet de enige.

Bij lenen stort je tokens in een protocol of platform zodat anderen deze kunnen lenen. Beloningen zijn afkomstig van rentebetalingen door leners en niet van uitgifte door het netwerk. Dit is vaak flexibeler (veel leenplatforms staan toe dat je op elk gewenst moment opneemt), maar het brengt tegenpartijrisico en risico op platformfalen met zich mee.

Liquiditeitsvoorziening betekent het leveren van tokens aan een handelspool op een gedecentraliseerde exchange. Je verdient een deel van de handelskosten (en soms token-incentives). Net als bij lenen is dit meestal flexibel, maar het brengt het risico van impermanent loss en blootstelling aan smart contracts met zich mee.

Staking zit daar ergens tussenin. Beloningen zijn afkomstig van het netwerk zelf — niet van leners of handelaren — wat het tegenpartijrisico wegneemt. Maar de keerzijde is dat je tokens vaststaan: voor de meeste staking-regelingen moet je wachten tot een unbonding-periode is verstreken voordat je weer toegang hebt tot je tokens.

Het echte probleem dat werd opgelost met de komst van blockchaintechnologie was het vermogen van deelnemers in een gedecentraliseerd netwerk om tot consensus te komen over welke transacties geldig waren. Met andere woorden: hoe kun je, zonder centrale autoriteit, alle deelnemers eerlijk laten samenwerken?

In proof-of-work (PoW)-systemen zoals Bitcoin strijden “miners” om computationele puzzels op te lossen. Wie de puzzel als eerste oplost, verdient het recht om een block (een reeks transacties) aan de chain toe te voegen en een beloning (emissies en transactiekosten) te innen. Cruciaal is dat het moeilijk is om een block te produceren, maar zeer eenvoudig om de legitimiteit ervan te verifiëren — wat betekent dat oneerlijk handelen zowel erg duur als uiteindelijk zinloos is.

In proof-of-stake-systemen wordt een andere aanpak gekozen. In plaats van elektriciteit te verspillen aan het oplossen van de puzzel, worden validators geselecteerd op basis van de hoeveelheid tokens die ze hebben gestaked — en hoe meer tokens er zijn gestaked, hoe groter de kans dat ze worden gekozen om een block voor te stellen. Hetzelfde doel wordt bereikt met dezelfde principes (slechte actoren verliezen hun fondsen als ze een onjuist block voorstellen, terwijl goede actoren beloningen verdienen).

Zonder de hardware- en elektriciteitsvereisten van mining zijn PoS-systemen doorgaans sneller, energiezuiniger en toegankelijker voor iedereen die de vereiste tokens bezit.

• Solo staking: Je draait je eigen validator node en staked het vereiste minimum rechtstreeks op het netwerk. Dit geeft je volledige controle en 100% van je beloningen, maar vereist technische kennis, speciale hardware en een consistente uptime.
• Staking pools: Een groep tokenhouders combineert hun assets om hun kansen te vergroten om als validator te worden geselecteerd. Beloningen worden gedeeld onder alle deelnemers, wat dit een toegankelijkere optie maakt voor kleinere houders.
• Exchange staking: Cryptocurrency exchanges zoals Kraken beheren het staking-proces namens jou. Je staked rechtstreeks vanuit je account — geen technische configuratie vereist. Dit is de meest beginnersvriendelijke optie.
• Staking-as-a-service (SaaS): Een derde partij draait je validator node voor jou. Je behoudt het beheer over je assets, maar betaalt een vergoeding voor de service.
• Liquid staking: Je staked je crypto en ontvangt in ruil daarvoor een derivatentoken dat je gestakede assets vertegenwoordigt. Hiermee blijf je staking-beloningen verdienen terwijl je je fondsen nog steeds kunt gebruiken in andere DeFi-applicaties.

• Verdien passieve beloningen: Staking kan een rendement genereren op activa die je anders onbenut zou laten. Beloningen worden in crypto uitbetaald en kunnen in de loop van de tijd groeien door rente-op-rente.

• Je hoeft niet te verkopen: Je behoudt tijdens het hele proces het eigendom van je activa. Met staking kun je verdienen zonder je positie te verlaten.

• Ondersteun het netwerk: Stakers helpen blockchains veilig en gedecentraliseerd te houden. Hoe meer deelnemers er staken, hoe veerkrachtiger het netwerk is.

• Mogelijk de inflatie voorblijven: Staking-beloningen kunnen helpen om de impact van algemene inflatiepercentages op de waarde van je bezit te compenseren, hoewel dit nooit gegarandeerd is en afhangt van de token en de marktomstandigheden.

• Lage drempel: Staking via een exchange vereist geen technische kennis. Je kunt met een klein bedrag beginnen en het opbouwen naarmate je meer zelfvertrouwen krijgt.

Staking-beloningen variëren aanzienlijk, afhankelijk van het activum, het netwerk en de huidige marktomstandigheden. Sommige tokens bieden jaarlijkse rentes in de lage enkele cijfers; andere kunnen hoger zijn. Rentes zijn schattingen en veranderen in de loop van de tijd — het is geen vast inkomen.

Beloningen worden meestal uitgedrukt als een jaarlijks percentage (APR) of jaarlijks rendementspercentage (APY). APY houdt rekening met rente-op-rente; APR niet. Controleer altijd de actuele rente voor het specifieke activum dat je wilt staken en onthoud dat de fiatwaarde van je beloningen afhangt van de prijs van de onderliggende token.

Op Kraken kun je de actuele schattingen voor staking-beloningen voor elk ondersteund activum bekijken voordat je je vastlegt.

Staking-beloningen zijn over het algemeen afkomstig uit twee bronnen:

Protocol-inflatie: veel PoS-netwerken geven nieuwe tokens uit om stakers te belonen. Dit wordt soms de block reward of issuance reward genoemd. Dit zit ingebouwd in het protocol zelf, waarbij het netwerk nieuwe tokens creëert en deze verdeelt onder validators en hun delegators.

Transactiekosten: wanneer gebruikers transacties uitvoeren op het netwerk, betalen ze kosten. Een deel van deze kosten vloeit vaak naar validators. Op sommige netwerken worden kosten verbrand (waardoor het aanbod afneemt) terwijl validators nieuw uitgegeven tokens ontvangen. Bij andere gaan de kosten rechtstreeks naar stakers.

Belangrijk om te weten: omdat beloningen vaak worden gefinancierd door token-uitgifte, kan staking deels worden gezien als een manier om je proportionele aandeel in het totale aanbod van het netwerk te behouden. Het aandeel van niet-stakers verwatert, terwijl stakers hun aandeel behouden. De "echte" beloning (d.w.z. je beloning gecorrigeerd voor inflatie) kan lager zijn dan het nominale percentage doet vermoeden.

Bij traditionele staking zijn je tokens vergrendeld. Liquid staking-protocollen bieden hier een andere benadering van, waardoor je "dubbel kunt profiteren" van beloningen.

Wanneer je tokens stort in een liquid staking-protocol, ontvang je een derivatentoken (een liquid staking token of LST genoemd), die je staking-positie vertegenwoordigt. Dit derivaat kan worden verhandeld, worden gebruikt als onderpand in DeFi of op andere wijze worden ingezet, terwijl je onderliggende tokens staking-beloningen blijven verdienen.

Hoewel het je beloningen kan verhogen, brengt het ook nieuwe risico's met zich mee: kwetsbaarheden in smart contracts, het risico op depeg (als het derivaat onder de waarde van het onderliggende activum wordt verhandeld) en extra complexiteit.

Staking brengt reële risico's met zich mee. Dit is wat je moet overwegen voordat je begint:

• Marktrisico: De waarde van je gestakete crypto kan dalen terwijl deze is vergrendeld. Beloningen compenseren niet noodzakelijkerwijs een prijsdaling.
• Lock-up-risico: Veel netwerken vereisen een bonding- of unbonding-periode. Je kunt je activa gedurende deze tijd niet verkopen of verplaatsen.
• Slashing-risico: Als een validator de regels van het netwerk schendt, kan een deel van de gestakete fondsen permanent worden vernietigd. Afhankelijk van hoe je staket, kan dit je direct raken.
• Validatorrisico: Slechte prestaties van een validator kunnen leiden tot gemiste beloningen of boetes, zelfs als je zelf de regels hebt gevolgd.
• Platformrisico: Staken via een derde partij brengt tegenpartijrisico met zich mee. Als het platform wordt gehackt of insolvent wordt, kunnen je fondsen in gevaar komen.
• Variabiliteit van beloningen: Staking-beloningen zijn niet gegarandeerd. Ze fluctueren op basis van netwerkomstandigheden, deelnamepercentages en token-economie.

Voor veel crypto-houders is staking een manier om hun activa harder te laten werken zonder de risico's van actieve handel te nemen. In plaats van tokens inactief in een wallet te laten staan, zet staking ze aan het werk, waarbij een netwerk wordt ondersteund en je ondertussen beloningen verdient.

Het kan ook een manier zijn om je te scharen achter netwerken waar je in gelooft. Stakers spelen een actieve rol in het veilig en gedecentraliseerd houden van blockchains. Hoe meer mensen staken, hoe moeilijker het netwerk aan te vallen is.

Dat gezegd hebbende, staking is niet voor iedereen geschikt. Als je waarschijnlijk op korte termijn toegang tot je fondsen nodig hebt, zijn de lock-up-periodes die bij sommige staking-opties horen misschien niet geschikt voor jou. Beoordeel altijd je eigen situatie voordat je je committeert.

Verschillende netwerken gebruiken verschillende methoden om te kiezen welke stakers het volgende blok mogen valideren. De meest voorkomende selectiefactoren zijn:

• Wallet-saldo: Netwerken geven vaak de voorkeur aan validators met grotere stakes. Een grotere stake vergroot de kans dat je wordt geselecteerd om het volgende blok te valideren.

• Gerandomiseerde selectie: Veel PoS-netwerken gebruiken een gerandomiseerd element om een eerlijke verdeling te garanderen. De omvang van de stake beïnvloedt de waarschijnlijkheid, maar garandeert geen selectie.

• Coin age: Sommige netwerken houden rekening met hoe lang tokens al gestaket zijn, niet alleen hoeveel. Oudere, niet-geselecteerde stakes kunnen voorrang krijgen — hoewel dit mechanisme per protocol verschilt.

Verschillende factoren beïnvloeden de beloningspercentages van staking:

• Totaal gestaket op het netwerk: wanneer er meer tokens gestaket zijn, worden de beloningen over meer deelnemers verspreid. Een hogere totale stake betekent vaak lagere individuele beloningspercentages.
• Inflatiepercentage van het netwerk: hogere inflatie betekent meer nieuwe tokens om te distribueren, maar ook meer verwatering voor niet-stakers.
• Validatorcommissie: validators rekenen een percentage van de beloningen voor het draaien van de infrastructuur. Dit varieert sterk, van bijna nul tot 10% of meer.
• Validatorprestaties: validators die offline gaan of zich misdragen, verdienen minder beloningen (en kunnen te maken krijgen met boetes). Je beloningen hangen af van de uptime van je validator.
• Lock-up-periode: sommige netwerken of validators bieden hogere beloningspercentages voor langere verplichtingen.

Beloningspercentages zijn niet vast. Ze fluctueren op basis van netwerkactiviteit, deelnameniveaus en protocolwijzigingen. Wat je vandaag ziet, is misschien niet wat je morgen verdient.

Een lock-up periode (ook wel bonding- of unbonding-periode genoemd) is de tijdsduur dat je crypto gestaked moet blijven voordat je het kunt opnemen. Dit wordt bepaald door het netwerkprotocol, niet door de beurs of het platform dat je gebruikt.

• Lock-up duur varieert: Sommige assets kunnen vrijwel direct worden unstaked. Bij andere moet je dagen of weken wachten voordat je tegoeden vrijkomen.
• Je kunt de markt mislopen: Tijdens een lock-up kun je je assets niet verkopen of verhandelen. Als de prijzen sterk veranderen, heb je geen manier om te reageren.
• Er bestaan flexibele staking-opties: Sommige platforms, waaronder Kraken, bieden flexibele staking-opties waarmee je op elk moment kunt unstaken — hoewel de beloningspercentages kunnen verschillen van bonded staking.
• Beloningen tijdens unbonding: In veel gevallen stoppen assets met het verdienen van beloningen zodra je het unstaking-proces start. Controleer de details voor de asset die je staket.

Staking is het meest logisch als je van plan bent om een PoS-token sowieso voor de lange termijn aan te houden. In plaats van het ongebruikt te laten, laat je het voor je werken — terwijl je beloningen verdient en bijdraagt aan de netwerkbeveiliging.

Dat gezegd hebbende, het is niet voor iedereen weggelegd. Als je liquiditeit nodig hebt, geen lock-up periodes kunt verdragen, of je niet prettig voelt bij de risico's, passen andere strategieën wellicht beter bij je.

De belangrijkste vragen die je jezelf moet stellen:

• Geloof ik in de lange-termijnwaarde van dit token?
• Vind ik het prima dat mijn assets dagen of weken vergrendeld zijn?
• Heb ik onderzoek gedaan naar de validator of het platform waaraan ik delegeer?
• Begrijp ik de slashing-voorwaarden van het netwerk?

Als de antwoorden ja zijn, kan staking een eenvoudige manier zijn om beloningen te verdienen op crypto die je al bezit.

Beginnen met staken is eenvoudig, vooral op een beurs. Je kunt ook staken met digitale wallets die de door jou gekozen asset ondersteunen, al vereist dit doorgaans meer technische kennis. Zo ga je aan de slag op een beurs zoals Kraken:

Stap 1: Staking-assets kopen

Eerst moet je een cryptocurrency bezitten die staking ondersteunt. Niet alle cryptocurrencies kunnen worden gestaked — alleen die gebouwd zijn op proof-of-stake netwerken. Populaire staking-assets zijn onder andere Ethereum (ETH), Solana (SOL), Cardano (ADA) en Polkadot (DOT).

Je kunt deze direct op Kraken kopen met fiat-valuta of door andere crypto-assets te verhandelen.

Stap 2: Direct vanaf de beurs staken of je crypto overboeken

Zodra je een ondersteunde asset bezit, ga je naar het staking- of Earn-gedeelte van je Kraken-account. Selecteer de asset die je wilt staken, kies je staking-optie (bonded of flexibel) en bevestig het bedrag. Als je al crypto in een externe wallet hebt, kun je deze eerst naar je Kraken-account overboeken.

Kraken regelt alle technische aspecten van staking voor je — validator-selectie, netwerkdeelname en het innen van beloningen worden allemaal voor je beheerd.

Stap 3: Begin met het verdienen van beloningen

Zodra je assets zijn gestaked, begin je beloningen te ontvangen volgens het schema van het netwerk. Op Kraken worden beloningen wekelijks uitgekeerd. Je kunt je beloningen direct volgen in je account-dashboard.

Beloningspercentages zijn schattingen en kunnen in de loop van de tijd veranderen. Controleer altijd het huidige tarief voor de door jou gekozen asset voordat je gaat staken.

Kraken maakt staken eenvoudig. Of je nu nieuw bent in crypto of een ervaren houder, je kunt met slechts een paar klikken beginnen met staken — geen technische installatie vereist.

• Ruime keuze aan assets: Stake een scala aan ondersteunde cryptocurrencies rechtstreeks vanuit je Kraken-account.

• Flexibele en vastgelegde opties: Kies de staking-vorm die bij je behoeften past. Met flexibele staking heb je op elk moment toegang tot je tegoeden.

• Wekelijkse uitbetaling van beloningen: Beloningen worden elke week op je account gestort, zodat je je inkomsten kunt volgen terwijl ze groeien.

• Beveiliging waarop je kunt vertrouwen: Kraken is een van de langst bestaande crypto-beurzen, met een sterke reputatie op het gebied van beveiliging en betrouwbaarheid.