Rodzaje kryptowalut: 5 kategorii i sposoby ich działania

Rynek kryptowalut obejmuje tysiące unikalnych projektów; każdy z nich odznacza się innymi funkcjami i technologiami. Zdecydowana większość protokołów kryptowalutowych ma własne waluty cyfrowe, jak np. tokeny metaverse do cyfrowych przeżyć, czy memecoiny, które wspierają społeczności internetowe.

Choć branża kryptowalut nieustannie oferuje nowe możliwości, różnorodność zastosowań technologii blockchain może utrudniać zorientowanie się, co i jak. Wiele kryptowalut wykracza poza tradycyjne role walutowe i oferuje szereg zdecentralizowanych możliwości.

Zrozumienie poszczególnych sektorów ekosystemu blockchain może być przydatne do podejmowania bardziej świadomych decyzji przy angażowania się w świat Web3. Gdy będziesz analizować te kategorie, zastanów się, jak dobrze pasują do Twoich celów i interesów.

Przyjrzyjmy się różnym rodzajom kryptowalut, jakie są dostępne w tym rozrastającym się świecie.

Kryptowaluty płatnicze umożliwiają użytkownikom przechowywanie wartości i dokonywanie transakcji w zdecentralizowanej sieci, wolnej od scentralizowanych pośredników, jak np. banki czy rządy. Ten rodzaj kryptowalut ma na celu udostępnienie szybszych, tańszych i bezpieczniejszych transakcji niż tradycyjne metody.

Te kryptowaluty tworzą infrastrukturę do przesyłania, rejestrowania i zabezpieczania transakcji finansowych między osobami fizycznymi na całym świecie.

Przykładem kryptowaluty płatniczej jest Litecoin (LTC) . Założyciel Charlie Lee zaprojektował jej protokół jako tańszą i szybszą alternatywę dla kryptowaluty BTC.

Kryptowaluty typu Store of Value (SoV ) to aktywa, które mają, w kontraście do walut fiat, zachowywać wartość na przestrzeni czasu. 

W odróżnieniu od tradycyjnych aktywów, takich jak ziemia czy metale szlachetne, oferują one pewne zalety:

• Dostępność i przenośność: Kryptowaluty są łatwo zbywalne, co oferuje ich posiadaczom wygodę.
• Niższe koszty przechowywania: Przechowywanie kryptowalut zazwyczaj wiąże się z niższymi kosztami niż utrzymywanie aktywów fizycznych.
• Ograniczona podaż: Kryptowaluty takie jak bitcoin mają stałą podaż, co zwiększa ich atrakcyjność jako środków przechowywania wartości. Limit podaży bitcoina w wysokości 21 milionów monet sprawia, że podaż tej kryptowaluty jest łatwa do zweryfikowania.

Popularnym przykładem coina SoV jest bitcoin (BTC) właśnie: jest to elektroniczny system gotówkowy peer-to-peer umożliwiający bezpośrednie płatności online bez udziału instytucji finansowych.

Ze względu na ograniczoną podaż i przewidywalny harmonogram emisji wiele osób uważa tę kryptowalutę za atrakcyjną.

Memecoiny koncentrują się na viralowych trendach internetowych i odniesieniach do popkultury; służą głównie jako cyfrowe tokeny płatnicze. Popularne memecoiny takie, jak Dogecoin (DOGE) czy Pepe (PEPE) przyciągnęły miliony obserwujących, w tym celebrytów.

W porównaniu do innych kryptowalut tworzone nierzadko jako w ramach żartobliwych eksperymentów społecznych memecoiny zwykle mają ograniczoną użyteczność i są postrzegane jako zabawny kontrast dla poważnej otoczki tradycyjnych kryptowalut.

Choć memecoiny mają głównie charakter spekulacyjny, są one również wykorzystywane do dawania napiwków twórcom internetowym i wspierania społeczności na platformach mediów społecznościowych.

Stablecoiny zostały zaprojektowane tak, aby odzwierciedlać wartość walut fiat i innych aktywów, takich jak złoto.

Łączą one w sobie wydajność i przenośność kryptowalut opartych na blockchainie z mechanizmami stabilności cen, co sprawia, że są popularne w przypadku transgranicznych przekazów pieniężnych i handlowców, którzy szukają mniej zmiennych aktywów cyfrowych do lokowania kapitału.

Istnieją trzy główne rodzaje stablecoinów:

Stablecoiny oparte na walutach fiat: Dążą do stosunku wartości 1:1 z walutą bazową; wymagają od emitentów utrzymywania w rezerwie równowartości środków pieniężnych lub ekwiwalentów. Do przykładów takich coinów należą:

• Tether (USDT): Największy stablecoin powiązany z dolarem amerykańskim.
• USD coin (USDC): Kolejny stablecoin, którego celem jest powiązanie z dolarem amerykańskim w stosunku 1:1.
• Tether euro (EURT): Stablecoin, który odzwierciedla cenę euro.

Stablecoiny zabezpieczone kryptowalutami: Pokrywane innymi kryptowalutami zablokowanymi w kontraktach smart, często wymagają nadmiernego zabezpieczenia. Użytkownicy wpłacają większe kwoty w kryptowalutach, niż wynosi wartość otrzymywanych stablecoinów. Do przykładów takich coinów należą:

• DAI od MakerDAO: Pokrywany kryptowalutami i wart trzy razy więcej niż DAI w obiegu.
• LUSD od Liquity: Pokrywany wyłącznie ETH.

Stablecoiny algorytmiczne: Utrzymują wartość bez zabezpieczenia, poprzez wykorzystanie kontraktów smart do dostosowania podaży w oparciu o popyt rynkowy. Stabilność ich cen nie zawsze była niezawodna.

Ważnym jest, aby zdawać sobie sprawę, że stablecoiny wiążą się z pewnymi formami ryzyka, jak np. ryzyko emitenta czy ryzyko operacyjne. Zabezpieczenie tych tokenów może być przechowywane przez instytucje, które mogą stać się niewypłacalne, a stablecoiny algorytmiczne mogą zawodzić z powodu błędów lub innych problemów.

Privacy coiny zwiększają anonimowość transakcji, ukrywając szczegóły dotyczące nadawcy, odbiorcy i wydanej kwoty. Wykorzystują one do zabezpieczania transakcji wyspecjalizowane mechanizmy, co utrudnia ich śledzenie i umożliwia anonimowe transakcje na blockchainach, które skupione są na prywatności.

Chociaż każdy privacy coin ma swoje unikalne metody, łączy je to, że wszystkie mają na celu zapewnienie prywatności większej niż tradycyjne kryptowaluty.

Do popularnych przykładów należą:

• Monero (XMR): Pozwala użytkownikowi zachować anonimowość użytkownika dzięki rodzajowi kryptografii zwanemu podpisem pierścieniowym.
• Zcash (ZEC): Skupiony na prywatności fork bitcoina, oferujący pełną anonimowość przy użyciu protokołu Zerocash i „osłoniętego” rejestru.

Kryptowaluty infrastrukturalne to tokeny, które ulepszają technologię wspierającą inne kryptowaluty. Są one głównie powiązane z sieciami blockchain oferującymi funkcję kontraktów smart, umożliwiającą programistom tworzenie samowykonujących się kontraktów dla różnych aplikacji. 

Projekty te zazwyczaj koncentrują się na budowaniu warstwy fundamentalnej dla rozwoju aplikacji lub poprawie wydajności blockchainów poprzez rozwiązania skalowania dla warstwy 2.

Wprowadzenie kontraktów smart na blockchainie Ethereum po raz pierwszy umożliwiło każdemu tworzenie zdecentralizowanych aplikacji (dApps). 

Dzięki możliwości dostosowywania i interoperacyjności kontrakty smart zasilają obecnie praktycznie wszystkie aplikacje Web3 na różnych topowych blockchainach. 

Trend ten uwydatnia wzrost znaczenia zdecentralizowanych finansów (DeFi) i przypadków użycia takich, jak zdecentralizowane sieci infrastruktury fizycznej (DePIN), podkreślają ten trend.

Do popularnych kryptowalut związanych z tworzeniem aplikacji należą:

• Ether (ETH): Zdecentralizowana platforma dla usług finansowych, gier i aplikacji.
• Solana (SOL): Blockchain zaprojektowany z myślą o skalowalności, oferujący szybsze czasy rozliczania transakcji.
• Avalanche (AVAX): Szybki blockchain warstwy 1 dla aplikacji zdecentralizowanych oraz dla niestandardowych sieci.

Początkowo aplikacje na Ethereum i podobnych blockchainach opierały się na głównej sieci do przetwarzania transakcji i przechowywania danych. Podejście to, choć bezpieczne, skutkuje niską przepustowością, co z kolei prowadzi do wysokich prowizji za gas i spowolnień w okresach wzmożonego ruchu.

W miarę tego, jak popularność blockchainów rośnie, do zwiększenia wydajności transakcji i obniżenia kosztów niezbędne staje się jest skalowanie. 

Opracowano różne rozwiązania, jak np.:

• Optimistic Rollup: Zbiera wiele transakcji w jednym miejscu i przetwarza je poza blockchainem, aby pomóc zwiększyć wydajność platform warstwy 1, np. Ethereum, zakładając, że wszystkie transakcje są prawidłowe, chyba że zostaną zakwestionowane.
• Zk-Rollup: Wykorzystuje dowody z zerową wiedzą do szybkiego sprawdzania prawidłowości transakcji, dając dodatkowe bezpieczeństwo i pewność.
• Usługa dostępności danych: Zapobiega spowolnieniom, odciążając blockchainy.

Wraz z rozwojem Web3 coraz ważniejsza staje się solidna infrastruktura komunikacyjna. Obejmuje to łączenie blockchainów z rzeczywistymi danymi i umożliwianie komunikacji między sieciami warstwy 1 i warstwy 2.

Oracles łączą dane w świecie rzeczywistym z blockchainem, co pozwala na ulepszanie zdecentralizowanych aplikacje (dApps) i skalowanie Web3. 

Dostarczają one istotnych informacji, takich jak dane finansowe i kanały mediów społecznościowych, a także pokazują w czasie rzeczywistym ceny kryptowalut między giełdami scentralizowanymi, jak Kraken, a zdecentralizowanymi, jak np. dYdX czy Uniswap.

Do przykładów blockchainowych oracles należą:

• Chainlink (LINK): łączy blockchainy z zewnętrznymi źródłami danych.
• Pyth (PYTH): dostarcza dane rynkowe w czasie rzeczywistym do finansowych aplikacji dApps w różnych sieciach.

W miarę szybkiego rozwoju Web3 rośnie liczba łańcuchów bloków, a programiści w celu optymalizacji wydajności tworzą niestandardowe blockchainy zwane „appchainami”.

Ta złożoność wymaga skutecznej komunikacji między sieciami. Komunikacja cross-chain i mosty umożliwiają płynne przenoszenie aktywów i danych między poszczególnymi blockchainami.

Do przykładów tokenów infrastruktury cross-chain należą:

• Axelar (AXL): Łączy dApps w różnych blockchainach.
• Celer (CELR): Koncentruje się na interoperacyjności międzyłańcuchowej dla DeFi, GameFi, NFT i innych.
• LayerZero (ZRO): Pomaga programistom tworzyć omnichainowe aplikacje zdecentralizowane.

Kryptowaluty finansowe oferują narzędzia do zarządzania i wymiany aktywów w ramach ekosystemu kryptowalut. Często są powiązane z protokołami DeFi i udostępniają funkcje podobne do tych obecnych w tradycyjnych finansach, ale w bardziej przejrzysty i dostępny sposób.

Kryptowaluty powiązane z giełdami scentralizowanymi lub zdecentralizowanymi są klasyfikowane jako kryptowaluty finansowe. Zazwyczaj oferują one niższe opłaty transakcyjne i mogą służyć jako tokeny zarządzające, dając posiadaczom prawo głosu nad działaniami danej platformy.

Rynki finansowe kryptowalut integrują tradycyjne usługi finansowe z kontraktami smart i technologią blockchain, tworząc zdecentralizowane usługi wymiany, platformy pożyczkowe i transfery międzyłańcuchowe.

Giełdy zdecentralizowane (DEX) umożliwiają użytkownikom bezpośredni handel kryptowalutami bez konieczności polegania na tradycyjnych księgach zleceń. Zamiast tego, aby ułatwić wydajne swapy aktywów, wykorzystują pule płynności. Popularne platformy takie, jak Uniswap (UNI) czy Curve (CRV), oferują użytkownikom zachęty, nagradzając ich za udostępnianie płynności i tworząc zdecentralizowane, oparte na społeczności środowisko handlowe.

Zdecentralizowane rynki pieniężne umożliwiają użytkownikom pożyczanie kryptowalut innym w zamian za nagrody lub zaciąganie pożyczek pod zastaw ich zasobów bez pośredników. Ta dostępność oznacza, że z tych usług może korzystać każdy, kto ma dostęp do internetu, pod warunkiem, że będzie spełniać wymagania dotyczące zabezpieczeń. Do przykładów należą Aave (AAVE) i Compound (COMP); określają one nagrody na podstawie podaży i popytu.

Mosty odgrywają ważną rolę w łączeniu poszczególnych blockchainów i umożliwiają płynne transfery aktywów i danych między nimi. Dla przykładu, most może wypalać USDC na Ethereum i wybijać je na Arbitrum, umożliwiając tym samym łatwy ruch między tymi sieciami. Do znanych mostów należą Stargate Finance (STG) i Synapse (SYN).

W tradycyjnych finansach zarządzający aktywami inwestują kapitał dla instytucji lub zamożnych osób fizycznych. DeFi demokratyzują strategie inwestycyjne, umożliwiając każdemu optymalizację swoich zasobów za pomocą kontraktów smart.

Platformy DeFi usprawniają różne usługi, pomagając inwestorom podejmować przy korzystaniu z wielu platform bardziej świadome decyzje.

Do popularnych typów należą:

• Agregatory DEX: Skanowanie wielu platform DEX w celu uzyskania najlepszej realizacji transakcji.
• Agregatory zysków: Automatycznie przenoś aktywa między poszczególnymi protokołami kredytowymi, aby maksymalizować swoje zyski.

DeFi rozszerzyły świat usług finansowych i wprowadziły innowacyjne produkty, które wykraczają poza tradycyjne rynki, jak np. płynny staking czy aktywa świata rzeczywistego (RWA).

Płynny staking:
Wadą stakingu kryptowalut jest to, że stakowane środki są zablokowane i nie mogą być wykorzystywane do innych celów.

Płynny staking rozwiązuje wiążące się z tradycyjnym stakingiem ograniczenie blokady środków, umożliwiając użytkownikom:

• Zdobywanie nagród za stakowanie, przy zachowaniu dostępu do stakowanych aktywów.
• Używanie na platformach DeFi „płynnych tokenów stakingowych” do udzielania i uzyskiwania pożyczek oraz do handlu.

Popularną usługą jest Lido Finance (LDO): polega ona na tym, że użytkownicy mogą wpłacać ETH i otrzymywać stETH, które działają jak zwykłe ETH do momentu wykupu początkowo zestakowanej kwoty.

Aktywa świata rzeczywistego (RWA)
Skrót „RWA” odnosi się do aktywów rzeczywistych i finansowych, które są tokenizowane do handlu na blockchainach. Obszar ten zyskał zainteresowanie banków i instytucji finansowych, które zaczęły wykorzystywać przejrzystość i wydajność blockchainów do usprawnienia swoich usług.

Projekty RWA mają na celu stworzenie cyfrowych odpowiedników tradycyjnych aktywów, takich jak

• Umowy dotyczące nieruchomości.
• Dokumentacja medyczna.
• Umowy finansowe.

Do ważnych platformy rozwijających tokenizację RWA należą:

• Avalanche (AVAX): współpracuje z firmami finansowymi w celu tokenizacji funduszy.
• Centrifuge (CFG): ułatwia linie kredytowe i zgodność z przepisami dzięki technologii blockchain.

Kryptowaluty usługowe zapewniają narzędzia do wykorzystywania i udostępniania danych w sieciach blockchain. Wykorzystują one przejrzystość i bezpieczeństwo rozproszonych rejestrów w celu wywarcia pozytywnego wpływu na tradycyjne branże, jak np. opieka zdrowotna czy energetyka.

Dla przykładu, niektóre kryptowaluty usługowe umożliwiają użytkownikom tworzenie cyfrowych tożsamości i łączenie rzeczywistych rekordów z blockchainem, a inne pozwalają osobom fizycznym śledzić swoją produkcję energii i handlować nią za pośrednictwem sieci peer-to-peer.

DePIN zmienia sposób dostarczania usług infrastrukturalnych takich, jak np. WiFi czy dane komórkowe. Wykorzystując technologię blockchain, sieci DePIN zachęcają użytkowników do budowania i utrzymywania własnej infrastruktury, by nie polegać na dużych korporacjach.

Użytkownicy mogą kupować specjalistyczne urządzenia do gromadzenia i przechowywania danych, aby móc udostępniać przepustowość i zdobywać nagrody kryptograficzne. Inteligentne kontrakty umożliwiają płynne przeprowadzanie operacji, co pozwala wyeliminować potrzebę scentralizowanej kontroli.

Wiele z naszych informacji jest przechowywanych online jako dane. Zdecentralizowane projekty przechowywania plików zabezpieczają je przy użyciu technologii blockchain, jednocześnie chroniąc przed awariami scentralizowanych serwerów.

Platformy takie jak Filecoin (FIL) czy Storj (STORJ ) umożliwiają użytkownikom przechowywanie plików w sieciach zdecentralizowanych, oferując zwiększone bezpieczeństwo i przejrzystość. Użytkownicy mogą również udostępniać swoją niewykorzystaną przestrzeń dyskową i zdobywać natywne tokeny (FIL, STORJ itp.), aby zwiększyć pojemność sieci.

Projekty Web3 umożliwiają zdecentralizowaną wymianę zasobów cyfrowych takich, jak moc obliczeniowa, energia czy dane.

Moc obliczeniowa
Sieci zdecentralizowane umożliwiają globalny dostęp do mocy obliczeniowej procesorów CPU i GPU, którą można wykorzystywać do budowania aplikacji Web3, tworzenia modeli AI lub hostowania zdecentralizowanych usług. 

Do wartych uwagi przykładów należą:

• Akash (AKT): rynek chmury obliczeniowej typu open source, który przyspiesza wdrażanie aplikacji w obszarach takich, jak blockchain czy uczenie maszynowe.
• Render (RENDER): sieć łącząca użytkowników potrzebujących mocy GPU z operatorami, którzy mają niewykorzystaną moc GPU do wynajęcia.

Energia
Energy web (EWT) koncentruje się na poprawie wydajności dystrybucji energii odnawialnej poprzez łączenie między sobą uczestników branży i przejrzyste monitorowanie dystrybucji zasobów, zwiększając efektywność rynku.

Dane
Kilka projektów poświęconych jest organizowaniu i dystrybucji danych wewnątrz blockchaina i danych zewnętrznych.

• The Graph (GRT): Indeksuje dane z różnych blockchainów, umożliwiając łatwy dostęp i wizualizacje.
• Ocean Protocol (OCEAN): Umożliwia użytkownikom tworzenie list i zarabianie na różnych zestawach danych przy jednoczesnym zachowaniu własności i prywatności.

Kryptowaluty medialne i rozrywkowe mają na celu nagradzanie użytkowników za tworzenie i angażowanie się w treści, gry, hazard i media społecznościowe. Dla przykładu, basic attention token (BAT) promuje sprawiedliwy podział wartości między twórcami i konsumentami.

Kryptowaluty te obsługują również znane jako „metaverse” cyfrowe światy, które są dostępne za pośrednictwem technologii wirtualnej i rozszerzonej rzeczywistości. 

Ponadto do tej kategorii należą tokeny niewymienialne (NFT), które umożliwiają posiadaczom udowodnienie własności unikalnych towarów cyfrowych, np. postaci w grze czy cyfrowych grafik.

NFT zyskały popularność głównie dzięki sztuce cyfrowej, a kolekcje takie jak Bored Ape Yacht Club (BAYC) czy Cryptopunks były opisywane na pierwszych stronach gazet. Ich zastosowania na sztuce się jednak nie kończą; służą jako dowód własności na blockchainie dla różnych przedmiotów, jak np. bilety na koncerty, certyfikaty Rolex, subskrypcje czy wirtualna ziemia.

NFT reprezentują prawo własności do danej rzeczy, a nie samą rzecz. Niektóre kolekcje, jak np. BAYC, mają powiązane tokeny kryptograficzne; dla przykładu, Apecoin (APE) pozwala posiadaczom wpływać na przyszłość projektu, co stanowi przypadek użycia wykraczający poza płatności i przechowywanie wartości.

Metaverse to wspólna przestrzeń cyfrowa, w której użytkownicy wchodzą w interakcje i angażują się w wirtualne przeżycia podobne do tych znanych ze świata fizycznego. Jako tokeny użytkowe służą token MANA firmy Decentraland i token SAND firmy The Sandbox; umożliwiają one posiadaczom zakup ziemi, interakcję z generowanymi przez użytkowników treściami i uczestniczenie w zarządzaniu.

Kształtujące się trendy obejmują wirtualne inwestycje w nieruchomości, modę cyfrową i doznania społecznościowe, które łączą gry, sztukę i handel. Metaverse bada również zdecentralizowane sieci społecznościowe i innowacyjne tworzenie treści.

Gry oparte na technologii blockchain są na wczesnym etapie rozwoju, a pojawiające się trendy pokazują ich potencjał. Kompozycyjność łańcuchów bloków pozwala na łączenie postaci i gier, co umożliwia graczom korzystanie z tego samego profilu w wielu grach.

Platformy takie, jak Enjin, ułatwiają zarządzanie przedmiotami w grze, ograniczając wysokie opłaty i oszustwa związane z wirtualnymi towarami.

Gry te nagradzają graczy za osiągnięcia w grze aktywami, które mogą mieć wartość w świecie rzeczywistym.

Zapoznałeś się już z różnymi rodzajami kryptowalut w ekosystemie. Gotowy na kolejny krok?

Kraken oferuje platformę do kupowania i sprzedawania kryptowalut, ułatwiając zdobywanie nagród przy jednoczesnym wspieraniu sieci. Należy jednak pamiętać, że staking nie jest dostępny w Stanach Zjednoczonych i obowiązują inne ograniczenia natury geograficznej.

Chcesz poznać temat głębiej? Odwiedź nasze Centrum wiedzy Kraken, aby zapoznać się z kompleksowymi przewodnikami na temat kryptowalut, i zarejestruj swoje konto Kraken już dziś.